Porównanie obiegów: sprawność, praca i ograniczenie temperatury
Wysoka sprawność mówi, jaka część pobranego ciepła staje się pracą. Nie mówi, ile ciepła można dostarczyć w danych warunkach. Porównamy obiegi przy jednakowym cieple, a potem przy jednakowej temperaturze maksymalnej. Wyniki odpowiadają na różne pytania.
W tym materiale
Wysoka sprawność mówi, jaka część pobranego ciepła staje się pracą. Nie mówi, ile ciepła można dostarczyć w danych warunkach. Porównamy obiegi przy jednakowym cieple, a potem przy jednakowej temperaturze maksymalnej. Wyniki odpowiadają na różne pytania.
Potrzebne wiadomości: Bilanse idealnych obiegów Otta i Diesla, potęgi, pojęcie maksimum funkcji; pochodna jest pomocna, ale niekonieczna.
Najpierw wypisz wspólne dane
Ustalmy n, T₁, p₁, r i γ. Oba modele zaczynają w tym samym stanie, zajmują tę samą największą objętość i mają identyczny etap sprężania. Nie ustaliliśmy jeszcze, kiedy kończy się ogrzewanie. Możemy narzucić pobrane ciepło albo temperaturę T₃, ale nie wolno zakładać, że obie te wielkości będą jednocześnie równe w Otto i w Dieslu.
W Otto grzejemy przy stałym V, w Dieslu przy stałym p. Dla tego samego wzrostu temperatury Diesel potrzebuje więcej ciepła, ponieważ już podczas grzania wykonuje pracę.
To samo ciepło: inna temperatura i ciśnienie szczytowe
Jeśli Qpobrane jest wspólne, przyrosty temperatury wynoszą:
T_{3,O}-T_2=\frac{Q_{\mathrm{pobrane}}}{nC_{V,m}},\qquad T_{3,D}-T_2=\frac{Q_{\mathrm{pobrane}}}{nC_{p,m}}=\frac{T_{3,O}-T_2}{\gamma}.
Otto osiąga zatem większą T₃. Wzrośnie też jego p₃, podczas gdy w izobarze Diesla p₃ = p₂. Iloraz ρ w Dieslu wyznacza dopływ ciepła: ρ = 1 + Qpobrane/(nCp,mT₂).
Dla γ > 1 i ρ > 1 funkcja ργ jest wypukła, więc ργ − 1 > γ(ρ − 1). Wzór na ηD pokazuje wtedy ηD < ηO przy tym samym r i γ. Przy wspólnym cieple oznacza to także mniejszą pracę Diesla. Ten wniosek obejmuje wyraźnie wymienione warunki, nie wszystkie możliwe porównania urządzeń.
Ta sama temperatura maksymalna: większa praca może iść z niższą sprawnością
Teraz zachowajmy wcześniejsze wspólne dane, ale zamiast równego ciepła narzućmy jednakowe T₃ > T₂. Oba przyrosty temperatury są równe, więc:
Q_{\mathrm{pobrane},D}=nC_{p,m}(T_3-T_2)=\gamma Q_{\mathrm{pobrane},O}.
Diesel może w tym porównaniu wykonać więcej pracy, mimo niższej sprawności, ponieważ pobiera więcej ciepła. Trzeba policzyć oba iloczyny ηQ. Wspólne T₃ nadal nie oznacza wspólnego p₃: izochoryczne ogrzewanie w Otto podnosi ciśnienie.
Przy r = 4 i γ = 1,5 idealny Otto ma η = 50%. Diesel z r = 9 i ρ = 2 ma około 59,37%. Te liczby nie przeczą poprzedniemu porównaniu, bo zmieniliśmy stopień sprężania. Rzetelny wniosek musi podać, które parametry utrzymano, a które zmieniono.
Odniesienie Carnota nie zastępuje bilansu obiegu
Wartość 1 − T₁/T₃ daje odniesienie do odwracalnego silnika między skrajnymi temperaturami. W obiegach Otta i Diesla gaz przyjmuje ciepło podczas wzrostu temperatury, a oddaje je podczas stygnięcia. Nie ma dwóch izoterm wymiany ciepła jak w cyklu Carnota, więc podstawienie samych skrajnych temperatur nie daje ich sprawności.
Dla T₁ = 300 K i T₃ = 1200 K odniesienie Carnota wynosi 75%. Otto z r = 4 i γ = 1,5 osiąga w modelu 50%; pozostała różnica nie jest błędem rachunku ani automatycznie tarciem. Wynika także z kształtu idealnego obiegu i temperatur wymiany energii. O granicy Carnota i wyborze efektu użytecznego przypomina lekcja o pompie ciepła i drugiej zasadzie.
Największa sprawność i największa praca to dwa zadania
Rozważmy teraz sam Otto ze stałymi n, γ, temperaturą początkową T₁ oraz górną temperaturą T₃ = Tmax. Zwiększamy r. Rośnie sprawność, ale rośnie także T₂ = aT₁, gdzie a = rγ−1. Zostaje więc mniejszy dopuszczalny przyrost temperatury podczas grzania.
W=nC_{V,m}(T_{\max}-aT_1)\left(1-\frac1a\right)=nC_{V,m}\left(T_{\max}+T_1-aT_1-\frac{T_{\max}}a\right).
Silnik z dodatnim ciepłem i sprężaniem wymaga 1 < a < Tmax/T₁. Żeby zwiększyć W, minimalizujemy sumę aT₁ + Tmax/a. Dwa dodatnie składniki mają stały iloczyn T₁Tmax; ich suma jest najmniejsza, gdy są równe. Otrzymujemy:
a_{\mathrm{opt}}=\sqrt{\frac{T_{\max}}{T_1}},\qquad r_{\mathrm{opt}}=\left(\frac{T_{\max}}{T_1}\right)^{1/[2(\gamma-1)]}.
Ten sam warunek daje pochodna dW/da = nCV,m(−T₁ + Tmax/a²). Druga pochodna jest ujemna, więc znaleźliśmy maksimum. Wartość maksymalna ma wygodną postać:
W_{max}=nC_{V,m}\left(\sqrt{T_{\max}}-\sqrt{T_1}\right)^2.
Na prawym brzegu, gdy T₂ = Tmax, nie ma miejsca na dopływ ciepła: Q i W są zerowe. Nie wybieramy tego stanu jako najlepszego silnika tylko dlatego, że skrócony wzór na η miałby dużą wartość graniczną. W rzeczywistym projekcie dochodzą także ograniczenia ciśnienia, zmienne pojemności cieplne i straty, których tutaj nie optymalizowaliśmy.
Jak sprawdzić porównanie?
W pracowni zmiana wyboru obiegu zachowuje wspólne ciepło na mol. Porównanie przy wspólnym T₃ wymaga dwóch oddzielnych prób: odczytaj Q/n potrzebne w Otto, pomnóż je przez γ i ustaw taką wartość w Dieslu. Zapisz oba wyniki i sprawdź, czy T₃ rzeczywiście się zgadza. Nie zakładaj tego na podstawie samych nazw wariantów.
Zadania do tego tematu
- Porównanie Otto–Diesel przy jednakowym dopływie ciepła
- Większa praca mimo niższej sprawności przy wspólnej temperaturze
- Który stopień sprężania daje największą pracę przy limicie temperatury?
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto