v2.0.9809.39681
Fizyka dla każdego
Energia i praca w polu elektrostatycznym · 2 min czytania

Elektrostatyka - energia i praca w polu elektrostatycznym - Zadanie 5

Opublikowano: 18.09.2011 · Ostatnio zmieniany: 03.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(6 głosów) . Średnia ocena: 5.00 z 5.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Kula o masie m, obdarzona ładunkiem q1, porusza się z prędkością v, w kierunku drugiej, całkowicie unieruchomionej - kuli o masie m2 i ładunku q2. Na jaką odległość x zbliżą się te kule? Założyć, ze w chwili początkowej kule znajdują się w bardzo dużej wzajemnej odległości.

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Zbliżenie ładunków: najpierw znak i model

Treść nie podaje znaków ładunków ani promieni kul. To istotne: elektrostatyczny punkt zatrzymania pojawi się przy odpychaniu, czyli dla ładunków jednoimiennych. Rozważmy najpierw q_1q_2>0, ruch wzdłuż prostej łączącej środki i model punktowych ładunków. Szukaną odległość x mierzymy wtedy między środkami.

Wykres energii potencjalnej odpychających się ładunków; punkt zwrotny przy r równym r minimum.
Krzywa pokazuje model punktowych ładunków jednoimiennych. Odległości mniejsze od minimalnej wymagałyby ujemnej energii kinetycznej.

Druga kula jest całkowicie unieruchomiona. Siła utrzymująca ją w miejscu może przejmować pęd, zatem nie stosujemy zachowania pędu do samych dwóch kul. Nie wykonuje jednak pracy na tej kuli, ponieważ punkt przyłożenia nie przemieszcza się. W idealnym, nieradiacyjnym modelu energię kinetyczną pierwszej kuli można porównać z energią potencjalną oddziaływania.

1. Wybierzmy poziom zerowy energii

Przyjmujemy E_p(\infty)=0. Dla dwóch punktowych ładunków w próżni:

E_p(r)=\frac{kq_1q_2}{r},\qquad k=\frac{1}{4\pi\varepsilon_0}.

W bardzo dużej odległości energia potencjalna jest pomijalna. Pierwsza kula ma szybkość v, druga pozostaje nieruchoma, więc energia początkowa wynosi E=mv^2/2. Energia potencjalna jest energią układu oddziałujących ładunków, a nie energią kinetyczną drugiej kuli.

2. Co dzieje się przy najmniejszej odległości?

Odpychanie zmniejsza szybkość zbliżającej się kuli. W punkcie zwrotnym jej szybkość na moment spada do zera, po czym kula zaczyna się oddalać. Ponieważ druga kula nadal się nie porusza, cała początkowa energia kinetyczna jest wtedy energią potencjalną:

\frac{mv^2}{2}=\frac{kq_1q_2}{x_{\min}}.

Po pomnożeniu przez x_{\min} i podzieleniu przez mv^2/2 otrzymujemy:

\boxed{x_{\min}=\frac{2kq_1q_2}{mv^2}\quad(q_1q_2>0).}

Odpowiedź: w modelu punktowych ładunków jednoimiennych najmniejsza odległość środków wynosi 2kq_1q_2/(mv^2). Masa m_2 nie występuje w wyniku, ponieważ druga kula nie uzyskuje energii kinetycznej.

3. Jednostki i przewidywania

\left[\frac{kq_1q_2}{mv^2}\right]=\frac{\mathrm{N\,m^2}}{\mathrm{kg\,m^2/s^2}}=\mathrm{m}.

Dwukrotnie większa szybkość początkowa oznacza czterokrotnie mniejszą odległość zwrotną. Dwukrotnie większy iloczyn dodatnich ładunków daje odległość dwa razy większą. Na wykresie energia potencjalna rośnie przy zbliżaniu, aż osiągnie stałą energię całkowitą. Bliżej w tym modelu kula nie dotrze, bo wymagałoby to ujemnej energii kinetycznej.

Czego ten wzór nie rozstrzyga?

Jeżeli q_1q_2<0, siła przyciąga kulę i zwiększa jej szybkość podczas zbliżania. Nie ma opisanego punktu zwrotnego. Ujemny wynik otrzymany z mechanicznego podstawienia nie jest fizyczną „ujemną odległością”, tylko sygnałem, że założenie zatrzymania nie pasuje do tego przypadku.

Dla rzeczywistych kul o promieniach R_1 i R_2 środek jednej nie może zbliżyć się do drugiego bardziej niż na R_1+R_2 bez zetknięcia. Jeśli obliczony punkt zwrotny leży poniżej tej odległości, wcześniej nastąpi kontakt i potrzebny jest model zderzenia. Odległość powierzchni to x-R_1-R_2, a promieni nie podano. Dodatkowo przewodzące kule mogą zmieniać rozkład ładunku przy zbliżaniu; prosty wzór Coulomba wymaga punktowych ładunków lub odpowiedniego przybliżenia. Nie dopisujemy więc brakujących rozmiarów ani znaków do treści.

Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.