v2.0.9794.34739
Fizyka dla każdego
Drgania i Fale mechaniczne, sprężystość, ruch harmoniczny · 1 min czytania

Opis i cechy fali mechanicznej, Fala biegnąca

Opublikowano: 30.11.2010 · Ostatnio zmieniany: 16.10.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(5 głosów) . Średnia ocena: 2.80 z 5.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Opis i cechy fali mechanicznej

Fala mechaniczna to rozchodzące się w ośrodku zaburzenie. Krótkie szarpnięcie liny wytwarza pojedynczy impuls, więc źródło nie musi drgać cyklicznie. Powtarzające się drgania mogą wytworzyć falę okresową. W podstawowym modelu fala przenosi energię, a elementy ośrodka poruszają się lokalnie wokół położeń równowagi, zamiast wędrować wraz z zaburzeniem.

Cechy biegnącej fali okresowej

Długość fali λ — odległość między najbliższymi punktami o tej samej fazie, np. kolejnymi grzbietami. Przy stałej szybkości rozchodzenia się fali \lambda=vT. Pojedynczemu impulsowi nie przypisujemy jednego okresu i długości fali w tym samym sensie.

Częstotliwość f i okres T opisują lokalne powtarzanie się drgań, przy czym f=1/T. Dla nieruchomego źródła i ośrodka w ustalonych warunkach odpowiadają częstotliwości i okresowi źródła.

W liniowym ośrodku harmoniczne wymuszenie może wytworzyć sinusoidalną falę biegnącą. Taki model rozpatrujemy we wzorach poniżej, pomijając odbicia i tłumienie.

Amplituda A — maksymalna wartość wychylenia elementu ośrodka od równowagi w rozpatrywanej fali. Nie jest szybkością rozchodzenia się fali.

Szybkość rozchodzenia się fali zależy od właściwości ośrodka i rodzaju fali; np. na napiętej linie od jej napięcia i masy na jednostkę długości. W ośrodku dyspersyjnym zależy także od częstotliwości. Dla rozpatrywanej fali okresowej v=\lambda f.

 

Fale poprzeczne i podłużne rozróżniamy według kierunku drgań elementów ośrodka względem kierunku rozchodzenia się fali. Określenia kolista, płaska, kulista opisują natomiast geometrię powierzchni falowych. Są to dwa odrębne kryteria klasyfikacji:

  • poprzeczne
  • podłużne
  • koliste
  • płaskie
  • kuliste

Równania opisujące falę biegnącą

Dla fali sinusoidalnej biegnącej w dodatnim kierunku osi x:

y(x,t)=A\sin\!\left[2\pi\left(\frac{t}{T}-\frac{x}{\lambda}\right)\right]

t - chwila czasu, w której określono wychylenie z położenia równowagi

x - odległość danego punktu od początku układu współrzędnych

λ - długość fali

y(x,t)=A\sin\!\left[\omega\left(t-\frac{x}{v}\right)\right],\qquad \omega=2\pi f,\quad v=\lambda f

Faza fali biegnącej: argument funkcji sinus.

Zobacz także: OpenStax — fale biegnące i impulsy.

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Teoria Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.