Czy wolniejsza cząstka może polecieć pod kątem 45 stopni?
Źródło porusza się względem laboratorium z V = 0,80c. W swoim układzie wysyła swobodne cząstki ze stałą szybkością u′ = 0,60c, lecz może dowolnie zmieniać kąt emisji θ′. Wyznacz największy laboratoryjny kąt θ względem +x dla torów z uᵧ ≥ 0. Podaj odpowiadający kąt θ′ oraz laboratoryjne składowe prędkości. Sprawdź, czy cel ustawiony od miejsca emisji pod kątem 45° jest osiągalny w tym modelu i czy emisja pod θ′ = 90° daje największe odchylenie.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
W tym zadaniu
Wskazówka
Gdy u′ < V, laboratoryjna składowa x jest zawsze dodatnia. Maksymalizowanie θ jest więc równoważne maksymalizowaniu jego tangensa. Zróżniczkuj sin θ′/(V + u′ cos θ′).
Rozwiązanie
Nie wystarczy wybrać emisji w bok
Wartości V i u′ ustalają γ = 5/3. Ponieważ V − u′ = 0,20c > 0, licznik u′ cos θ′ + V nie znika ani nie staje się ujemny. Wszystkie tory w S są skierowane do przodu. Dla 0 ≤ θ′ ≤ π:
\tan\theta=\frac{u'}\gamma\frac{\sin\theta'}{V+u'\cos\theta'}.
Różniczkujemy iloraz, przyjmując kąty w radianach:
\frac{d}{d\theta'}\frac{\sin\theta'}{V+u'\cos\theta'}=\frac{V\cos\theta'+u'}{(V+u'\cos\theta')^2}.
Pochodna zmienia znak z dodatniego na ujemny przy cos θ′ = −u′/V = −3/4. Na końcach przedziału tangens jest zerowy, więc znaleziony punkt daje globalne maksimum. Otrzymujemy θ′ ≈ 138,590° i sin θ′ = √7/4.
Kierunek i szybkość w punkcie granicznym
Składowe źródłowe wynoszą u′ₓ = −9c/20 oraz u′ᵧ = 3√7c/20. Wspólny mianownik transformacji to 1 + (4/5)(−9/20) = 16/25. Dlatego:
u_x=\frac{7c/20}{16/25}=\frac{35}{64}c=0{,}546875c,
u_y=\frac{(3\sqrt7/20)c}{(5/3)(16/25)}=\frac{9\sqrt7}{64}c\approx0{,}372059c.
\tan\theta_{\max}=\frac{9\sqrt7}{35}\approx0{,}680336,\qquad \theta_{\max}\approx34{,}229^\circ.
Wszystkie wielkości w tangensie są ilorazami prędkości, więc wynik jest bezwymiarowy. Cała szybkość w tym punkcie wynosi √7c/4 ≈ 0,661438c, co pozostaje poniżej c.
Co wynika dla celowania?
Cel pod kątem 45° wymagałby większego stosunku uᵧ/uₓ, równego 1. Maksymalna możliwa wartość to około 0,6803, zatem taki prosty tor nie jest osiągalny przy podanych V i u′. Nie pomaga obrócenie wyrzutni bardziej do tyłu: za położeniem maksymalnym maleje również składowa pionowa.
Emisja pod θ′ = 90° daje uₓ = 0,80c i uᵧ = 0,36c, a więc θ = arctan(0,45) ≈ 24,228°. To wyraźnie mniej niż 34,229°. Wynik: największy kąt to około 34,23°, uzyskany przy emisji około 138,59°; cel pod 45° jest niedostępny bez zmiany parametrów lub działania sił po emisji.
Powiązana teoria
Wiązka z ruchomej wyrzutni: kierunek emisji i granice celowania
Dalsza lektura
Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »
← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto