v2.0.9818.1161
Fizyka dla każdego
Relatywistyczne kierunki wiązek, czasy sygnałów i aberracja światła · 2 min czytania

Celowanie z ruchomej wyrzutni do detektora nad początkiem osi

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

W chwili t = t′ = 0 wyrzutnia mija początek laboratorium i wysyła cząstkę z szybkością u′ = 0,75c względem siebie. Wyrzutnia porusza się z V = +0,60c. Nieruchomy detektor S stoi w punkcie x = 0, y = 9,00 m. Pomijamy siły po emisji i przyjmujemy c = 3,00 · 10⁸ m/s. Znajdź składowe prędkości cząstki w S′ i kąt emisji od +x′. Oblicz laboratoryjną szybkość, czas trafienia oraz współrzędne zdarzenia trafienia w S′. Czy emisja prostopadła do ruchu wyrzutni trafiłaby w detektor?

Dwa układy współrzędnych. W układzie wyrzutni cząstka leci ukośnie w lewo i w górę. W laboratorium ma trafić do nieruchomego detektora nad miejscem emisji, więc jej tor jest pionowy. Wyrzutnia porusza się w prawo.
Schemat dotyczy zadania z V = 0,60c, u′ = 0,75c i detektorem na wysokości 9,00 m. Te same zdarzenia emisji i trafienia opisujemy w dwóch układach. Kąt emisji θ′ i laboratoryjna składowa uᵧ są niewiadomymi; strzałki pokazują wymagane zwroty. Powiększ rysunek.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Wskazówka

Aby trafić w x = 0, cząstka musi mieć uₓ = 0. Ustal najpierw u′ₓ z licznika transformacji, a następnie u′ᵧ z zadanej wartości u′.

Rozwiązanie

Warunek trafienia wyznacza składową wsteczną

Cały tor w laboratorium ma x = 0, zatem uₓ = 0. Mianownik transformacji jest dodatni, więc u′ₓ + V = 0 i u′ₓ = −0,60c. Z zadanej szybkości:

u'_y=+c\sqrt{0{,}75^2-0{,}60^2}=+0{,}45c.

Wybieramy dodatni pierwiastek, ponieważ detektor leży nad osią. Szybkość 0,75c jest większa od V, więc rozwiązanie istnieje. Kąt leży w drugiej ćwiartce:

\cos\theta'=\frac{-0{,}60}{0{,}75}=-0{,}80,\qquad \theta'\approx143{,}13^\circ.

Lot w laboratorium

Dla γ = 1,25 mianownik bez czynnika γ wynosi 1 − 0,36 = 0,64. Składowa pozioma jest zerowa, a pionowa:

u_y=\frac{0{,}45c}{1{,}25\cdot0{,}64}=0{,}5625c=1{,}6875\cdot10^8\,\mathrm{m/s}.

t=\frac{9{,}00\,\mathrm m}{0{,}5625c}=\frac{16{,}00\,\mathrm m}{c}\approx53{,}333\,\mathrm{ns}.

To czas od emisji do trafienia według zsynchronizowanych zegarów S. Nie jest czasem własnym poruszającej się cząstki.

Ten sam punkt trafienia w układzie wyrzutni

Podstawiamy x = 0, y = 9,00 m, ct = 16,00 m do transformacji z S do S′:

x'=1{,}25(0-0{,}60\cdot16{,}00)\,\mathrm m=-12{,}00\,\mathrm m,\qquad y'=9{,}00\,\mathrm m,

ct'=1{,}25(16{,}00-0)\,\mathrm m=20{,}00\,\mathrm m,\qquad t'\approx66{,}667\,\mathrm{ns}.

Od początku do tego zdarzenia cząstka pokonuje w S′ odcinek √(12² + 9²) m = 15 m. Iloraz 15 m/(20 m/c) = 0,75c odtwarza szybkość emisji. Detektor nie spoczywa w S′: podczas lotu przesuwa się w lewo, co wyjaśnia ujemne x′.

Przy emisji dokładnie w bok byłoby u′ₓ = 0 i u′ᵧ = 0,75c. Wówczas uₓ = 0,60c, uᵧ = 0,60c. Na wysokości y = 9 m cząstka miałaby x = 9 m, więc minęłaby detektor. Wynik: trzeba celować pod około 143,13° od +x′; lot w S trwa około 53,33 ns, a zdarzenie w S′ ma (x′, y′, ct′) = (−12, 9, 20) m.

Powiązana teoria

Wiązka z ruchomej wyrzutni: kierunek emisji i granice celowania

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.