v2.0.9818.20647
Fizyka dla każdego
Fizyka jądrowa (atomowa) · 1 min czytania

Fizyka jądrowa - Zadanie 3 - rozpad promieniotwórczy

Opublikowano: 22.02.2011 · Ostatnio zmieniany: 03.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 9

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(2 głosy) . Średnia ocena: 5.00 z 5.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Promieniotwórczy preparat zawiera 10 do 40 atomów izotopu o czasie połowicznego rozpadu 4 godziny. Ile jąder tego izotopu rozpadnie się po 12 godz. Jaki to % początkowej wartości?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

1. Najpierw policzmy jądra, które się nie rozpadły

Czas połowicznego zaniku wynosi 4 godziny. Podane 12 godzin to trzy takie przedziały. Po każdym zostaje połowa liczby jąder tego izotopu z początku danego przedziału:

\frac{t}{T_{1/2}}=\frac{12\,\mathrm h}{4\,\mathrm h}=3,\qquad N(12\,\mathrm h)=N_0\left(\frac12\right)^3=\frac18N_0.

Warto prześledzić kolejne etapy. W drugiej kolumnie jest liczba jąder pozostałych, a w trzeciej liczba jąder, które łącznie rozpadły się od początku doświadczenia:

Rozpad przy T₁/₂ = 4 h
CzasPozostałoRozpadło się
0 hN₀0
4 hN₀/2N₀/2
8 hN₀/43N₀/4
12 hN₀/87N₀/8
Po kolejnych czasach połowicznego zaniku pozostaje N₀, N₀/2, N₀/4 i N₀/8 jąder wybranego izotopu. Jednakowe części liczby początkowej pokazano jako kolorowe pola.
Każde pole oznacza tę samą część początkowej liczby jąder. Liczymy jądra wybranego izotopu, które jeszcze się nie rozpadły. Powiększ rysunek.

2. Pytanie dotyczy liczby jąder rozpadłych

Wynik N₀/8 nie jest jeszcze odpowiedzią na zadanie. To liczba jąder pierwotnego izotopu, które przetrwały. Liczbę rozpadłych otrzymujemy, odejmując pozostałe od początkowych:

N_{\mathrm{rozp}}=N_0-N(t)=N_0-\frac18N_0=\frac78N_0.

Próbkę traktujemy jako zamkniętą: nie usuwamy ani nie dokładamy materiału. Mówimy o rozpadach jąder wskazanego początkowo izotopu, niezależnie od tego, jakie jądra potomne powstaną po przemianie.

3. Procent i liczba jąder

Ułamek rozpadłych odnosimy do N₀, bo zadanie pyta o procent początkowej liczby. Najpierw skracamy N₀, a dopiero potem mnożymy przez 100%:

\frac{N_{\mathrm{rozp}}}{N_0}\cdot100\%=\frac78\cdot100\%=87{,}5\%.

Teraz podstawiamy podaną liczbę N₀ = 10⁴⁰:

N_{\mathrm{rozp}}=\frac78\cdot10^{40}=0{,}875\cdot10^{40}=8{,}75\cdot10^{39}.

Odpowiedź: w podanym modelu rozpadnie się 8,75·10³⁹ jąder, czyli 87,5% liczby początkowej. Pozostałe 12,5% to 1,25·10³⁹ jąder. Suma obu liczb wynosi 10⁴⁰, a suma udziałów 100% — to niezależna kontrola, czy nie pomyliliśmy części pozostałej z rozpadłą.

Co zostanie po następnych 4 godzinach?

Po 16 h pozostanie połowa z N₀/8, czyli N₀/16. Łącznie rozpadnie się 15N₀/16 = 93,75% liczby początkowej. Udział rozpadłych rośnie, lecz nie dodajemy w każdym kroku kolejnych 50 punktów procentowych.

Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (9)

Oceny pozytywne: 0. Oceny negatywne: 0. Wynik: 0.
#9 wiktor
jak najwygodniej liczyć takie działania jak 7/8 * 10 do 40?
Cytuj Odpowiedz Zgłoś moderatorowi
Oceny pozytywne: 0. Oceny negatywne: 0. Wynik: 0.
#8 xts
Moje doświadczenie dydaktyczne ze znajomymi dziećmi pokazuje, że właśnie taka denzynwoltura szkoły, opierającej się na zupełnie nieralistycznych przykładach, jest jednym z najsilniejszych czynników zniechęcających: albo od fizyki, albo od szkoły. Zadania o ważących 7 ton arbuzach odstraszają 12-latków, którzy przekonują się, że fizyka to zbiór idiotycznych regułek nie mających żadnego zastosowania do prawdziwych arbuzów, które mogą ważyć kilka kg, ale nie kilka ton. A zadania o "próbkach" wielkości Phobosa odstręczają od szkoły tych 14-latków, którzy dzięki pomocy rodziców i własnej lekturze Delty i Świata Nauki wcześniej nie dali się odstręczyć i wyrobili już sobie intuicję, co to jest 10^40 atomów. Takie zadania wyrabiają w nich przekonanie, że szkoła to jedna wielka bzdura, zajmująca się zupełnie nierealnymi problemami.
Cytuj Odpowiedz Zgłoś moderatorowi
Oceny pozytywne: 0. Oceny negatywne: 0. Wynik: 0.
#7 dr inż. Paweł Troka
Cytat — xts:
Niech to zadanie będzie ilustracją do działu "dlaczego dzieci nie lubią uczyć się fizyki?". Bo przykłady podawane na lekcjach i w zadaniach są zupełnie oderwane od rzeczywistości, a ich twórcy w ogóle nie zastanawiają się nad ich interpretacją.
Proszę zwrócić uwagę, że Państwa preparat jest (mniej więcej) wielkości Phobosa (tego księżyca Marsa), a nie próbki laboratoryjnej.
Twórcy zadania polecam oszacowanie mocy, jaka wydzieli się w wyniku opisywanej reakcji. I jako zadanie uzupełniające: gdyby tą próbką był Phobos - to oszacować do jakiej temperatury strumień promieniowania z tej "próbki" podgrzałby Ziemię.
Tak, ma Pan po części rację. Ale to nie ja układałem zadanie, tylko znalazłem je w bardzo popularnym, chociaż dość już starym zbiorze. Mimo wszystko myślę, że dane liczbowe nie powodują tego, że dzieci nie lubią fizyki. Sądze, że to nie dane je odganiają, a raczej mało atrakcyjna treść, w której brak odniesień do rzeczywistości. Nad danymi i tak mało kto się zastanawia często, jednak gdyby miały większe odniesienie do rzeczywistości oraz w treści byłoby to zaznaczone to pewnie dzieci lubiły by fizykę bardziej chociaż to i tak często kwestia nielubianej matematyki.... Pozdrawiam i dziękuje za słuszną wypowiedz, PTroka :-)
Cytuj Odpowiedz Zgłoś moderatorowi
Oceny pozytywne: 1. Oceny negatywne: 0. Wynik: 1.
#6 xts
Niech to zadanie będzie ilustracją do działu "dlaczego dzieci nie lubią uczyć się fizyki?". Bo przykłady podawane na lekcjach i w zadaniach są zupełnie oderwane od rzeczywistości, a ich twórcy w ogóle nie zastanawiają się nad ich interpretacją. Proszę zwrócić uwagę, że Państwa preparat jest (mniej więcej) wielkości Phobosa (tego księżyca Marsa), a nie próbki laboratoryjnej. Twórcy zadania polecam oszacowanie mocy, jaka wydzieli się w wyniku opisywanej reakcji. I jako zadanie uzupełniające: gdyby tą próbką był Phobos - to oszacować do jakiej temperatury strumień promieniowania z tej "próbki" podgrzałby Ziemię.
Cytuj Odpowiedz Zgłoś moderatorowi
Oceny pozytywne: 1. Oceny negatywne: 0. Wynik: 1.
#5 Agnieszka
ślicznie dziękuje za pomoc :-) Nie co już zrozumiałam z tej fizyki ;-) Pozdrawiam:)
Cytuj Odpowiedz Zgłoś moderatorowi
Oceny pozytywne: 0. Oceny negatywne: 0. Wynik: 0.
#4 dr inż. Paweł Troka
Cytat — Agnieszka:
dziękuje za odpowiedź;) a jeszcze mam takie jedno pytanie: jeżeli chodzi o reakcje jądrowe w zadaniach to zawsze musimy mieć podane czy to będzie reakcja alfa czy beta tak?
Niekoniecznie, czasami może być zadania aby stwierdzić jaka to jest reakcja mając podane przykładową rekację, albo pytanie ile reakcji typu alfa i typu beta jest potrzebnych aby z pierwiastka jakiegoś (o określonej masie atomowej i masowej) powstał jakiś inny o innej masie atomowej i/lub masowej ;-)
Cytuj Odpowiedz Zgłoś moderatorowi
Oceny pozytywne: 0. Oceny negatywne: 0. Wynik: 0.
#3 Agnieszka
dziękuje za odpowiedź;) a jeszcze mam takie jedno pytanie: jeżeli chodzi o reakcje jądrowe w zadaniach to zawsze musimy mieć podane czy to będzie reakcja alfa czy beta tak?
Cytuj Odpowiedz Zgłoś moderatorowi
Oceny pozytywne: 0. Oceny negatywne: 0. Wynik: 0.
#2 dr inż. Paweł Troka
Cytat — Agnieszka:
Na czym polega reakcja jądrowa?bo szukam w przykładowych zadaniach i nic znależc nie mogę:(
Reakcja jądrowa to reakcja zachodząca w jądrze atomowym i najczęściej skutkuje powstaniem jąder innego/innych pierwiastków oraz energii, jak w powyższym zadaniu gdzie została opisana reakcja jądrowa rozpadu - poza tym istnieją jeszcze reakcje jądrowe syntezy, czyli zamiast cięższych atomów rozpadających się na lżejsze i energię, mamy do czynienia z łączeniem w odpowiednich warunkach się jąder atomowych lżejszych w cięższe - często z wydzieleniem się energii - przykładem reakcji jądrowej syntezy są reakcje termojądrowe zamiany wodoru w hel na Słońcu.
Cytuj Odpowiedz Zgłoś moderatorowi
Oceny pozytywne: 2. Oceny negatywne: 0. Wynik: 2.
#1 Agnieszka
Na czym polega reakcja jądrowa?bo szukam w przykładowych zadaniach i nic znależc nie mogę:(
Cytuj Odpowiedz Zgłoś moderatorowi

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.