Jak daleko trzeba odejść od dipola, aby błąd pola nie przekroczył 2%?
W próżni ładunki −2,0 nC i +2,0 nC leżą na osi x w punktach −2,0 cm i +2,0 cm. Punkt P leży na tej osi przy x = 20,0 cm. Przyjmij k = 9,0·10⁹ N·m²/C².
a) Oblicz pole w P przez dodanie obu wkładów. b) Porównaj je z przybliżeniem E ≈ 2kp/r³. Błąd odnieś do pola dokładnego. c) Wyznacz najmniejsze r > a, dla którego ten błąd nie przekracza 2%. Wynik dotyczy dodatniej zewnętrznej części osi.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
W tym zadaniu
Wskazówka
Odstęp między ładunkami to 4,0 cm, natomiast a = 2,0 cm. W obliczeniu dokładnym użyj odległości 18,0 i 22,0 cm, nie jednej wspólnej odległości 20,0 cm.
Rozwiązanie
1. Rozdziel trzy różne odległości
Mamy a = 0,020 m, d = 0,040 m i r = 0,200 m. Moment dipolowy wynosi p = qd = 8,0·10⁻¹¹ C·m i wskazuje w prawo. Odległości P od +q i −q wynoszą odpowiednio 0,180 i 0,220 m.
E_+=\frac{9{,}0\cdot10^9\cdot2{,}0\cdot10^{-9}}{0{,}180^2}=555{,}56\ \mathrm{V/m},
E_-=\frac{9{,}0\cdot10^9\cdot2{,}0\cdot10^{-9}}{0{,}220^2}=371{,}90\ \mathrm{V/m}.
Pierwsze pole działa w prawo, drugie w lewo. Dokładna składowa Eₓ = 555,56 − 371,90 ≈ +183,65 V/m. Dodatni znak zgadza się z przewagą bliższego dodatniego źródła. „Dokładne” oznacza tu wynik modelu punktowych ładunków; dodatkowe cyfry pozostawiamy do porównania przybliżeń, nie jako deklarację dokładności pomiaru.
2. Przybliżenie zaniża wynik
E_{\mathrm{przybl}}=\frac{2\cdot9{,}0\cdot10^9\cdot8{,}0\cdot10^{-11}}{0{,}200^3}=180{,}00\ \mathrm{V/m}.
\varepsilon=\frac{183{,}6547-180{,}0000}{183{,}6547}=0{,}0199=1{,}99\%.
Przy zadanym progu 2% przybliżenie wystarcza. Przy progu 1% należałoby odsunąć punkt lub policzyć dokładne dwa wkłady. Dzielenie przez 180 dałoby inny sposób określenia błędu niż wymagany w poleceniu.
3. Warunek na odległość
1-[1-(a/r)^2]^2\le0{,}02.
Ponieważ r > a, wyrażenie 1 − (a/r)² jest dodatnie. Wolno więc wyciągnąć dodatni pierwiastek bez zmiany gałęzi:
1-(a/r)^2\ge\sqrt{0{,}98},\qquad r\ge\frac a{\sqrt{1-\sqrt{0{,}98}}}.
Dostajemy r ≥ 0,19950 m, czyli około 19,95 cm od środka. Nie od bliższej kulki. Punkt P przy 20,0 cm spełnia warunek z niewielkim zapasem. Obliczony próg jest właściwy dla pola osiowego; nie wolno bez sprawdzenia przenieść go na potencjał albo kierunek poprzeczny.
Powiązana teoria
Dipol elektryczny: pole, potencjał i granice przybliżenia
Dalsza lektura
Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »
← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto