Zerowy potencjał na symetralnej i siła na ładunek próbny
Ładunki −1,0 nC i +1,0 nC są unieruchomione w punktach (−3,0 cm, 0) i (+3,0 cm, 0). Punkt P ma współrzędne (0, +4,0 cm). W próżni przyjmij k = 9,0·10⁹ N·m²/C² i φ = 0 w nieskończoności.
a) Wyznacz potencjał i obie składowe pola w P. b) Jaka siła zadziała na dodatni ładunek próbny Q = 1,0 pC, jeśli pominiemy jego wpływ na źródła? c) Wyjaśnij, dlaczego zerowy potencjał nie daje zerowej siły.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
W tym zadaniu
Wskazówka
Trójkąt o bokach 3, 4 i 5 cm daje obie odległości R = 5 cm. Wektory pól mają równe wartości, lecz nie są przeciwne. Narysuj ich składowe.
Rozwiązanie
1. Potencjały dodajemy algebraicznie
Odległość od obu ładunków to R = √(0,030² + 0,040²) = 0,050 m. Każdy wnosi potencjał o wartości bezwzględnej kq/R = 180 V. Znaki są przeciwne:
\varphi(P)=180\ \mathrm V-180\ \mathrm V=0.
Potencjał nie ma składowej poziomej ani pionowej. Równe odległości pozwalają od razu zsumować dwie liczby.
2. Pola dodajemy jako wektory
Wartość każdego pola to kq/R² = 3600 V/m. Wektor od +q do P ma składowe kierunku (−3/5, +4/5). Pole −q wskazuje z P ku ujemnemu źródłu: (−3/5, −4/5). Stąd:
\vec E_+=(-2160,\,+2880)\ \mathrm{V/m},\qquad\vec E_-=(-2160,\,-2880)\ \mathrm{V/m}.
\vec E=(-4320,\,0)\ \mathrm{V/m}.
Składowe pionowe zniknęły, ale poziome się dodały. W tym punkcie nie stosowaliśmy przybliżenia dipola punktowego: y/a = 4/3 jest zbyt małe, aby uzasadniać je samym słowem „daleko”.
3. Siłę określa pole
\vec F=Q\vec E=(-4{,}32\cdot10^{-9},\,0)\ \mathrm N.
Siła ma wartość 4,32 nN i zwrot w lewo. Wybraliśmy dodatni Q; dla ujemnego zwrot byłby przeciwny. Jednostki C·V/m = J/m = N potwierdzają, że otrzymaliśmy siłę.
4. Kierunek zmiany potencjału ma znaczenie
Na całej osi y potencjał wynosi zero, więc przesuwanie ładunku próbnego wzdłuż niej nie zmienia jego energii potencjalnej. Pole jest do tej osi prostopadłe i nie wykonuje pracy przy takim wymuszonym przesunięciu. Po uwolnieniu ładunek ruszy jednak w lewo, poza linię zerowego potencjału. Nie ma sprzeczności: wartość energii w jednym miejscu nie mówi, czy energia rośnie albo maleje w sąsiednich punktach.
Powiązana teoria
Dipol elektryczny: pole, potencjał i granice przybliżenia
Dalsza lektura
Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »
← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto