v2.0.9818.20647
Fizyka dla każdego
Dipol elektryczny, obrót w polu i uziemiony przewodnik · 1 min czytania

Jak daleko trzeba odejść od dipola, aby błąd pola nie przekroczył 2%?

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

W próżni ładunki −2,0 nC i +2,0 nC leżą na osi x w punktach −2,0 cm i +2,0 cm. Punkt P leży na tej osi przy x = 20,0 cm. Przyjmij k = 9,0·10⁹ N·m²/C².

a) Oblicz pole w P przez dodanie obu wkładów. b) Porównaj je z przybliżeniem E ≈ 2kp/r³. Błąd odnieś do pola dokładnego. c) Wyznacz najmniejsze r > a, dla którego ten błąd nie przekracza 2%. Wynik dotyczy dodatniej zewnętrznej części osi.

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Wskazówka

Odstęp między ładunkami to 4,0 cm, natomiast a = 2,0 cm. W obliczeniu dokładnym użyj odległości 18,0 i 22,0 cm, nie jednej wspólnej odległości 20,0 cm.

Rozwiązanie

1. Rozdziel trzy różne odległości

Mamy a = 0,020 m, d = 0,040 m i r = 0,200 m. Moment dipolowy wynosi p = qd = 8,0·10⁻¹¹ C·m i wskazuje w prawo. Odległości P od +q i −q wynoszą odpowiednio 0,180 i 0,220 m.

E_+=\frac{9{,}0\cdot10^9\cdot2{,}0\cdot10^{-9}}{0{,}180^2}=555{,}56\ \mathrm{V/m},

E_-=\frac{9{,}0\cdot10^9\cdot2{,}0\cdot10^{-9}}{0{,}220^2}=371{,}90\ \mathrm{V/m}.

Pierwsze pole działa w prawo, drugie w lewo. Dokładna składowa Eₓ = 555,56 − 371,90 ≈ +183,65 V/m. Dodatni znak zgadza się z przewagą bliższego dodatniego źródła. „Dokładne” oznacza tu wynik modelu punktowych ładunków; dodatkowe cyfry pozostawiamy do porównania przybliżeń, nie jako deklarację dokładności pomiaru.

2. Przybliżenie zaniża wynik

E_{\mathrm{przybl}}=\frac{2\cdot9{,}0\cdot10^9\cdot8{,}0\cdot10^{-11}}{0{,}200^3}=180{,}00\ \mathrm{V/m}.

\varepsilon=\frac{183{,}6547-180{,}0000}{183{,}6547}=0{,}0199=1{,}99\%.

Przy zadanym progu 2% przybliżenie wystarcza. Przy progu 1% należałoby odsunąć punkt lub policzyć dokładne dwa wkłady. Dzielenie przez 180 dałoby inny sposób określenia błędu niż wymagany w poleceniu.

3. Warunek na odległość

1-[1-(a/r)^2]^2\le0{,}02.

Ponieważ r > a, wyrażenie 1 − (a/r)² jest dodatnie. Wolno więc wyciągnąć dodatni pierwiastek bez zmiany gałęzi:

1-(a/r)^2\ge\sqrt{0{,}98},\qquad r\ge\frac a{\sqrt{1-\sqrt{0{,}98}}}.

Dostajemy r ≥ 0,19950 m, czyli około 19,95 cm od środka. Nie od bliższej kulki. Punkt P przy 20,0 cm spełnia warunek z niewielkim zapasem. Obliczony próg jest właściwy dla pola osiowego; nie wolno bez sprawdzenia przenieść go na potencjał albo kierunek poprzeczny.

Wykres błędu względnego przybliżenia osiowego względem dokładnego pola. Dla r przez a równego 4 błąd wynosi około 12 procent, a dla 10 wynosi 1,99 procent. Pozioma linia wskazuje próg 2 procent.
Błąd obliczono dla pola na zewnętrznej części osi dipola: ε = 1 − [1 − (a/r)²]². Ten wykres nie określa błędu dla dowolnego kierunku obserwacji. Kliknij rysunek, aby go powiększyć.

Powiązana teoria

Dipol elektryczny: pole, potencjał i granice przybliżenia

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.