v2.0.9803.5862
Fizyka dla każdego
Astronomia: wnioskowanie z obserwacji · 1 min czytania

Suma mas z pełnej separacji i okresu

Opublikowano: 13.10.2026 · Ostatnio zmieniany: 25.10.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Kołowy układ dwóch gwiazd ma separację a=2,0·10¹⁰ m i okres T=1,0·10⁶ s. Przyjmij G=6,67·10⁻¹¹ m³/(kg·s²) oraz π²=9,8696. Oblicz sumę mas.

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Wskazówka

Podnieś separację do trzeciej potęgi, a okres do drugiej.

Rozwiązanie

Wybieramy pełną separację

a oznacza odległość między gwiazdami, a nie promień jednej orbity. Podnosimy ją do trzeciej potęgi; okres do kwadratu. Dopiero ten zestaw określa sumę mas w modelu Newtona.

Korzystamy z M_1+M_2=4\pi^2a^3/(GT^2). Licznik wynosi 3,158272·10³² m³, a mianownik 66,7 m³/kg. Suma mas to około 4{,}735\cdot10^{30}\text{ kg}. Użycie połowy separacji zmniejszyłoby wynik ośmiokrotnie. Nie ma podstaw, aby dzielić sumę na równe masy bez dodatkowej informacji.

Sprawdzenie wymiaru i informacji

a³/(GT²) ma jednostkę kg. Otrzymana suma nie mówi jeszcze, która część przypada każdej gwieździe. Dodatkowy pomiar stosunku prędkości lub promieni orbit pozwoliłby dokonać podziału.

Potęgi dziesięciu i kontrola wymiaru

Zapiszmy osobno składniki wzoru:

a^3=(2{,}0\cdot10^{10})^3=8{,}0\cdot10^{30}\ \mathrm{m^3},\qquad GT^2=6{,}67\cdot10^{-11}\cdot10^{12}=66{,}7\ \mathrm{m^3/kg}.

Pomnożenie a³ przez 4π² = 39,4784 daje 3,158272·10³² m³. Dzieląc przez 66,7 m³/kg, otrzymujemy 4,73504…·10³⁰ kg, czyli około 4,7·10³⁰ kg przy dokładności danych. Cyfry po 4,73 służą kontroli rachunku, a nie opisują dokładności obserwacji.

Wykres dotyczy porównania różnych układów o tym samym okresie. Punkt odniesienia a = 2·10¹⁰ m odpowiada sumie około 4,735·10³⁰ kg.
Wykres dotyczy porównania różnych układów o tym samym okresie. Punkt odniesienia a = 2·10¹⁰ m odpowiada sumie około 4,735·10³⁰ kg.

Dlaczego błąd w separacji tak dużo zmienia? Dla tej samej T dwukrotna a wymaga ośmiokrotnie większej sumy mas. Dla tego samego a dwukrotna T zmniejsza sumę czterokrotnie. To użyteczne testy: ciało utrzymujące szybki ruch na dużej orbicie powinno mieć większą masę. W zadaniu a jest pełną separacją; nie trzeba odgadywać promieni poszczególnych orbit.

Powiązana teoria

Gwiazdy podwójne: środek masy i ważenie odległych układów

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.