Spektrometr mas: półokrąg wyznacza m/z, nie samą masę
Po wybraniu szybkości wprowadzamy jony do osobnego pola magnetycznego. Różne tory mogą ujawnić różne masy, ale dopiero po ustaleniu ładunku. Zobaczymy, dlaczego odległość na detektorze jest dwukrotnością promienia i kiedy dwa różne jony pozostają nierozróżnialne.
W tym materiale
Po wybraniu szybkości wprowadzamy jony do osobnego pola magnetycznego. Różne tory mogą ujawnić różne masy, ale dopiero po ustaleniu ładunku. Zobaczymy, dlaczego odległość na detektorze jest dwukrotnością promienia i kiedy dwa różne jony pozostają nierozróżnialne.
Potrzebne wiadomości: Warunek selektora v = E/Bₛ, siła dośrodkowa, ruch po okręgu i energia kinetyczna. Symbol z oznacza dodatnią całkowitą liczbę ładunków elementarnych, q = ze.
Osobne pole, osobne zadanie
Indukcję w selektorze oznaczamy Bₛ, a w analizatorze Bₐ. Nie muszą być równe. W analizatorze nie ma pola elektrycznego. Dodatni jon wpada w prawo do jednorodnego pola Bₐ skierowanego do czytelnika. Siła magnetyczna skręca jego tor w dół, cały czas pozostając prostopadła do prędkości. Wartość prędkości i energia kinetyczna są stałe, chociaż wektor prędkości zmienia kierunek.
Siła magnetyczna jest tutaj siłą dośrodkową. Nie dodajemy do niej kolejnej siły o nazwie „dośrodkowa”. Porównanie jej wartości z mv²/r daje:
zevB_a=\frac{mv^2}{r}\quad\Longrightarrow\quad r=\frac{mv}{zeB_a}.
Pomijamy zderzenia, pola brzegowe, rozbieżność wiązki, oddziaływanie jonów między sobą oraz poprawki relatywistyczne. Cząstki wchodzą prostopadle do pola. Model nie opisuje pełnej konstrukcji rzeczywistego spektrometru.
Detektor mierzy średnicę
W rozważanej geometrii jon wykonuje półokrąg i wraca do linii, na której znajduje się wejście. Miejsce trafienia leży o d = 2r od wejścia. Po podstawieniu szybkości wybranej przez selektor:
d=\frac{2mv}{zeB_a}=\frac{2mE}{zeB_aB_s},\qquad \frac{m}{z}=\frac{eB_aB_s d}{2E}.
Po prawej stronie ostatniego wzoru, przy danych SI, otrzymujemy masę w kilogramach. Podzielenie przez u pozwala podać liczbę jednostek masy atomowej na jednostkę z. Inny, również użyteczny zapis to m/q = Bₐd/(2v), w kg/C. Nie wolno utożsamiać m/z z m/q bez czynnika e.
Przykład liczbowy i kontrola energii
Dla E = 9000 V/m oraz Bₛ = 0,300 T szybkość wynosi 30000 m/s. Niech Bₐ = 0,500 T, masa modelowego jonu m = 24,0 u, a z = 1. Używamy u = 1,66053906892 · 10⁻²⁷ kg oraz e = 1,602176634 · 10⁻¹⁹ C. Stąd r ≈ 0,0149245 m i d ≈ 29,8491 mm. Rachunek odwrotny z d daje 24,0 u.
Czas ruchu po półokręgu to długość łuku πr podzielona przez v:
t_{1/2}=\frac{\pi r}{v}=\frac{\pi m}{zeB_a}\approx1{,}56290\,\mathrm{\mu s}.
Energia kinetyczna wynosi około 111,934 eV zarówno na wejściu, jak i przy trafieniu w detektor. Pole zmieniło kierunek ruchu, ale nie dostarczyło tej energii. Przy ustalonym m/z i Bₐ zwiększenie szybkości zwiększy promień oraz długość łuku w tej samej proporcji, dlatego czas półokręgu pozostanie taki sam.
Dwie różne masy mogą dać ten sam ślad
Jon o masie 28 u i ładunku +e ma taki sam m/z jak jon o masie 56 u i ładunku +2e. Przy tej samej szybkości oraz tym samym Bₐ promienie są równe. Czasy przelotu także się pokrywają, bo zawierają ten sam iloraz m/z. Samo dodanie pomiaru czasu półokręgu nie rozstrzyga tego przypadku.
Jeśli niezależnie wiadomo, że wszystkie jony są jednokrotnie naładowane, można z m/z wyznaczyć m. Bez tej informacji jedno miejsce trafienia nie dowodzi jednej masy ani jednego pierwiastka. Natężenia sygnału również nie przeliczamy tutaj na skład próbki: potrzebne byłyby informacje o jonizacji i detekcji.
Dlaczego czasem promień rośnie jak pierwiastek z masy?
Rozważmy inny eksperyment: bez selektora, wszystkie dodatnie jony przyspieszane od spoczynku tym samym napięciem Uₚ. Wstawiamy v = √(2zeUₚ/m) do wzoru na r:
r=\frac1{B_a}\sqrt{\frac{2mU_p}{ze}}.
Przy wspólnym Uₚ i z promień rośnie jak √m. Przy wspólnej szybkości i z rośnie proporcjonalnie do m. Oba wzory są poprawne, lecz opisują różne przygotowanie wiązki. Zawsze trzeba ustalić, co w zadaniu jest jednakowe.
Otwórz pracownię selektora i analizatora. Porównaj ładunki +e i +2e oraz sprawdź, czy zmiana Bₐ potrafi rozdzielić jony o identycznym m/z.
Zadania do tego tematu
- Masa z odległości na detektorze: skąd bierze się czynnik dwa?
- Dwa jony, jeden tor: czy czas przelotu pomoże?
- Dwa sposoby przygotowania wiązki: stosunek promieni dwa czy pierwiastek z dwóch?
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto