Najpierw przewidź
Dwa dodatnie jony mają masy 20 u i 40 u, ale ładunki odpowiednio +e i +2e. Oba lecą z tą samą szybkością. Czy silniejsze pole magnetyczne rozdzieli ich tory? A czy odróżni je pomiar czasu przelotu?
Przykład bez JavaScriptu: E = 8000 V/m i Bₛ = 0,200 T wybierają v = 40000 m/s. W analizatorze Bₐ = 0,400 T modelowe jony o masach 20 u i 22 u, oba z ładunkiem +e, mają promienie około 20,7285 mm i 22,8014 mm. Trafiają 41,4571 mm oraz 45,6028 mm od wejścia, bo detektor mierzy średnice. Odstęp 4,14571 mm przekracza 2w = 1,000 mm dla w = 0,500 mm, więc przedziały są rozłączne. Jon 40 u o ładunku +2e ma taki sam tor oraz czas półokręgu jak 20 u przy +e: oba mają m/z = 20 u. Sam tor nie wystarcza do wyznaczenia masy bez znajomości ładunku.
Odczyty modelu
Porównaj swoje próby
Zapisz ustawienia i odczyty, zmień jeden parametr i zapisz kolejną próbę. To wyniki modelu. Tabela pozostaje na tej stronie do jej zamknięcia; możesz pobrać ją jako CSV. Wyczyszczenie tabeli możesz cofnąć do chwili zapisania nowej próby.
Brak zapisanych prób. Możesz porównać do 20 prób.
| Próba | Ustawienia | Odczyty |
|---|
Jak działa ten model?
Rozdzielamy dwa obszary przyrządu. W selektorze jony lecą w prawo, pole elektryczne E jest skierowane w górę, a indukcja Bₛ — do czytelnika. Dla dodatniego jonu siła elektryczna działa w górę, magnetyczna w dół. Dokładny ruch bez odchylenia wymaga qE = qvBₛ, czyli v = E/Bₛ. Lewy panel jest schematem kierunków sił, a nie rysunkiem w tej samej skali co analizator.
Selektor nie rozpędza wszystkich jonów do zadanej szybkości. Zakładamy, że w wiązce są już jony A i B o v = E/Bₛ. Nie zadajemy równocześnie wspólnego napięcia przyspieszającego od spoczynku: przy tym samym napięciu różne m/z dawałyby różne szybkości. Model pokazuje warunek prostego przelotu; nie oblicza pasma prędkości przepuszczanych przez rzeczywiste szczeliny ani torów odrzuconych jonów.
W analizatorze działa osobne, jednorodne pole Bₐ do czytelnika. Nie ma tam pola elektrycznego. Dodatni jon skręca w dół i po półokręgu trafia w detektor na linii wejścia. Z równania zevBₐ = mv²/r otrzymujemy r = mv/(zeBₐ). Odległość d od wejścia do miejsca trafienia jest średnicą: d = 2r. Zastąpienie r przez odczyt d bez dzielenia przez dwa zawyżyłoby wywnioskowaną masę dwukrotnie.
Symbol z oznacza liczbę ładunków elementarnych w dodatnim jonie: q = ze. Z położenia wyznaczamy m/z = eBₐBₛd/(2E), a nie samą masę. Dla 20 u przy z = 1 oraz 40 u przy z = 2 ten iloraz jest jednakowy. Pokrywają się wtedy zarówno tory, jak i czasy półokręgu t = πm/(zeBₐ). Zmiana Bₐ skaluje oba tory jednakowo i nie rozwiązuje niejednoznaczności. Same energie kinetyczne mogą być różne, ponieważ zależą od m, nie tylko od m/z.
Prąd nie jest tutaj mierzony. Masy A i B są danymi modelowymi jonów, a nie dokładnymi masami neutralnych atomów ani nazwami konkretnych izotopów. Używamy 1 u = 1,66053906892 · 10⁻²⁷ kg według CODATA 2022 oraz dokładnego e = 1,602176634 · 10⁻¹⁹ C. Wartości dziesiętne podane przez użytkownika są dozwolone. W odczycie m/z liczba ma jednostkę u, ponieważ z jest bezwymiarowe; m/q miałoby jednostkę kg/C.
Odcinki przy detektorze pokazują przedziały odczytu [d − w, d + w]. Parametr w to zadana granica błędu jednego odczytu, podana w milimetrach. Nie traktujemy jej jako odchylenia standardowego ani fizycznej szerokości wiązki. Dwa zamknięte przedziały są rozłączne tylko przy |d₂ − d₁| > 2w. Gdy dotykają się jednym końcem, istnieje odczyt zgodny z oboma. Ujemny koniec takiego przedziału jest dopuszczalnym błędem odczytu względem zera skali, a nie ujemnym promieniem toru.
Przy ustalonej szybkości zwiększenie Bₐ zmniejsza r, d oraz odstęp trafień. Przy stałym bezwzględnym w może to utrudnić rozróżnienie. Zwiększenie E przy stałym Bₛ zwiększa szybkość, promienie i energie; czas półokręgu nie zmienia się, bo jego dłuższa droga i większa szybkość rosną jednakowo. Siła magnetyczna nie wykonuje pracy: każda podana energia pozostaje stała na całym łuku.
Zapisz najpierw próbę domyślną, potem zmień wyłącznie Bₐ z 0,4 T na 0,8 T. W tabeli oraz CSV porównaj odległości, czasy i energie. Następnie ustaw masę B na 40 u i jej z na 2. Tor B jest przerywany, aby pokrywanie się torów było widoczne. Rysunek automatycznie dobiera skalę, wspólną dla obu torów i obu osi. Dlatego podobny rozmiar na ekranie nie oznacza podobnych wymiarów fizycznych w kolejnych próbach. Sprawdzaj liczby na osi oraz w odczytach. Wszystkie próby są wynikami idealnego modelu, bez losowego szumu.
Założenia i granice
- Dodatnie jony o q = ze, gdzie z = 1, 2 lub 3; jednorodne, stałe i prostopadłe pola oraz wejście dokładnie prostopadłe do indukcji.
- Oba rodzaje jonów po selektorze mają dokładnie v = E/Bₛ. Nie modelujemy jonizacji, przyspieszania źródła, skończonej akceptancji szczelin ani rozkładu szybkości.
- Analizator obejmuje cały pokazany półokrąg. Nie ma pola elektrycznego, zderzeń, ładunku przestrzennego, strat energii ani pól brzegowych. Ruch jest nierelatywistyczny; kontrolki ograniczają szybkość do 100000 m/s.
- Rysunek przedstawia całe tory, nie przebieg ruchu w czasie. Czas w tabeli jest fizycznym czasem przelotu przez analizator, bez czasu przejścia przez selektor.
- Odcinki ±w są niezależnymi granicami odczytu położenia. Pomijamy niepewności pól, błąd zera detektora, profil wiązki i szum. Rozłączność przedziałów nie jest pełną miarą zdolności rozdzielczej rzeczywistego przyrządu.
- Masy w u są zadanymi masami modelowych jonów. Wynik m/z nie określa liczby izotopów, stanu jonizacji, składu ani względnych zawartości próbki.
Sprawdź samodzielnie
Przy ustawieniach domyślnych E = 8000 V/m, Bₛ = 0,200 T, Bₐ = 0,400 T, mA = 20 u, mB = 22 u i zA = zB = 1 oblicz szybkość, dwa miejsca trafienia oraz ich odstęp. Czy przedziały dla w = 0,500 mm są rozłączne? Następnie ustaw mB = 40 u i zB = 2. Czy czas przelotu pozwoli odróżnić jony?
Sprawdź rozwiązanie
Szybkość obu jonów wynosi v = 8000/0,200 = 40000 m/s. Dla A promień rA = 20u·v/(eBₐ) ≈ 20,7285 mm, więc dA = 2rA ≈ 41,4571 mm. Dla B o masie 22 u dostajemy dB ≈ 45,6028 mm. Odstęp wynosi około 4,14571 mm i jest większy niż 2w = 1,000 mm, więc przy zadanych granicach odczytu przedziały są rozłączne. Czasy półokręgu wynoszą około 1,62802 µs i 1,79082 µs; energie około 165,828 eV i 182,411 eV. Po ustawieniu 40 u i zB = 2 oba ilorazy m/z wynoszą 20 u. Otrzymujemy jeden tor o d = 41,4571 mm oraz jednakowe czasy 1,62802 µs. Czas półokręgu nie usuwa tej niejednoznaczności. Energia B jest wtedy dwa razy większa niż A, ale przedstawiony pomiar odległości i czasu nie mierzy energii niezależnie.