Niepewność z dwóch kierunków i kąta łamiącego
W modelowym pomiarze w powietrzu n₀=1 uzyskano A=50° i δ_min=30°. Standardowa niepewność A wynosi 2′. Odchylenie jest różnicą dwóch niezależnych kierunków, każdy o standardowej niepewności 1′. A zmierzono niezależnie od nich. Pomijamy inne składniki i traktujemy n₀ jako dokładne. Oblicz n oraz liniowo przybliżoną standardową niepewność u(n). Czy wolno wstawić do pochodnych liczby 2 i √2 bez przeliczenia minut?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
W tym zadaniu
Wskazówka
Najpierw u(δ)=√2·1′. Jedna minuta to π/10800 rad. Wzór na n zróżniczkuj względem kątów w radianach, a następnie zsumuj kwadraty obu niezależnych składowych.
Rozwiązanie
Wynik centralny i jednostka kątów
Otrzymujemy n=sin40°/sin25°≈1,52096506. Niepewność różnicy dwóch niezależnych kierunków jest równa √[(1′)²+(1′)²]=√2′. Przeliczamy:
u(A)=\frac{2\pi}{10800}\ \mathrm{rad}\approx5{,}81776\cdot10^{-4}\ \mathrm{rad},\qquad u(\delta)=\frac{\sqrt2\pi}{10800}\ \mathrm{rad}\approx4{,}11378\cdot10^{-4}\ \mathrm{rad}.
Nie dodajemy samych niepewności liniowo. Nie zamieniamy też bez uzasadnienia standardowych niepewności na nieprzekraczalne granice.
Wrażliwość wyniku
Dla podanych A i δ pochodne na radian wynoszą:
\frac{\partial n}{\partial A}=-\frac{\sin15^\circ}{2\sin^2 25^\circ}\approx-0{,}72455226,\qquad \frac{\partial n}{\partial\delta}=\frac{\cos40^\circ}{2\sin25^\circ}\approx0{,}90630779.
Składowa od A ma wartość bezwzględną około 0,000421527, a składowa od δ około 0,000372835. Ujemny znak pochodnej A określa kierunek przesunięcia wyniku; w wariancji znika po podniesieniu do kwadratu.
u(n)=\sqrt{(0{,}000421527)^2+(0{,}000372835)^2}\approx0{,}000562753.
Wynik rachunkowy: n≈1,520965 i u(n)≈0,000563. Można go podać jako n=1,52097 z niepewnością standardową 0,00056. Nie jest to automatycznie przedział obejmujący wszystkie możliwe wartości.
Dlaczego nie podstawiamy 2 oraz √2?
Pochodne zapisano dla radianów, nie minut. Wstawienie 2 zamiast 2π/10800 powiększyłoby odpowiednią składową około 3438 razy. Dodatkowo niezależność jest tu założeniem zadania. Gdyby oba kąty miały wspólny błąd skali lub korzystały z tego samego surowego odczytu, potrzebny byłby składnik kowariancji. Wynik nie obejmuje też niepewności n₀, bo w treści jawnie ją pominięto.
Powiązana teoria
Pomiar pryzmatem: od odczytów kąta do współczynnika załamania
Dalsza lektura
Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »
← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto