v2.0.9818.20647
Fizyka dla każdego
Pryzmat: geometria, minimalne odchylenie i pomiar współczynnika · 1 min czytania

Niepewność z dwóch kierunków i kąta łamiącego

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

W modelowym pomiarze w powietrzu n₀=1 uzyskano A=50° i δ_min=30°. Standardowa niepewność A wynosi 2′. Odchylenie jest różnicą dwóch niezależnych kierunków, każdy o standardowej niepewności 1′. A zmierzono niezależnie od nich. Pomijamy inne składniki i traktujemy n₀ jako dokładne. Oblicz n oraz liniowo przybliżoną standardową niepewność u(n). Czy wolno wstawić do pochodnych liczby 2 i √2 bez przeliczenia minut?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Wskazówka

Najpierw u(δ)=√2·1′. Jedna minuta to π/10800 rad. Wzór na n zróżniczkuj względem kątów w radianach, a następnie zsumuj kwadraty obu niezależnych składowych.

Rozwiązanie

Wynik centralny i jednostka kątów

Otrzymujemy n=sin40°/sin25°≈1,52096506. Niepewność różnicy dwóch niezależnych kierunków jest równa √[(1′)²+(1′)²]=√2′. Przeliczamy:

u(A)=\frac{2\pi}{10800}\ \mathrm{rad}\approx5{,}81776\cdot10^{-4}\ \mathrm{rad},\qquad u(\delta)=\frac{\sqrt2\pi}{10800}\ \mathrm{rad}\approx4{,}11378\cdot10^{-4}\ \mathrm{rad}.

Nie dodajemy samych niepewności liniowo. Nie zamieniamy też bez uzasadnienia standardowych niepewności na nieprzekraczalne granice.

Wrażliwość wyniku

Dla podanych A i δ pochodne na radian wynoszą:

\frac{\partial n}{\partial A}=-\frac{\sin15^\circ}{2\sin^2 25^\circ}\approx-0{,}72455226,\qquad \frac{\partial n}{\partial\delta}=\frac{\cos40^\circ}{2\sin25^\circ}\approx0{,}90630779.

Składowa od A ma wartość bezwzględną około 0,000421527, a składowa od δ około 0,000372835. Ujemny znak pochodnej A określa kierunek przesunięcia wyniku; w wariancji znika po podniesieniu do kwadratu.

u(n)=\sqrt{(0{,}000421527)^2+(0{,}000372835)^2}\approx0{,}000562753.

Wynik rachunkowy: n≈1,520965 i u(n)≈0,000563. Można go podać jako n=1,52097 z niepewnością standardową 0,00056. Nie jest to automatycznie przedział obejmujący wszystkie możliwe wartości.

Dlaczego nie podstawiamy 2 oraz √2?

Pochodne zapisano dla radianów, nie minut. Wstawienie 2 zamiast 2π/10800 powiększyłoby odpowiednią składową około 3438 razy. Dodatkowo niezależność jest tu założeniem zadania. Gdyby oba kąty miały wspólny błąd skali lub korzystały z tego samego surowego odczytu, potrzebny byłby składnik kowariancji. Wynik nie obejmuje też niepewności n₀, bo w treści jawnie ją pominięto.

Powiązana teoria

Pomiar pryzmatem: od odczytów kąta do współczynnika załamania

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.