Czy przybliżenie cienkiego pryzmatu wystarcza?
Dla pryzmatu A=10° w powietrzu i n=1,7 potrzebujesz przewidzieć minimalne odchylenie z błędem względnym mniejszym niż 0,2%. Porównaj przybliżenie (n−1)A z dokładnym minimum. Błąd względny przybliżenia licz względem wyniku dokładnego. Oceń, czy wystarczy podać przybliżony wynik z większą liczbą miejsc po przecinku.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
W tym zadaniu
Wskazówka
Wynik dokładny wynosi 2arcsin[n sin(A/2)]−A. Licz wszystkie funkcje w tym samym trybie kąta. Dopiero na końcu odejmij wyniki i podziel przez dokładne δ.
Rozwiązanie
Wynik liniowy
W powietrzu μ=n=1,7, więc przybliżenie daje δ_przybl=(1,7−1)·10°=7°. Jest to model pierwszego rzędu w małych kątach, a nie dokładna własność szkła.
Dokładne minimum
Przy symetrii r₁=r₂=5°. Z prawa załamania i_min=arcsin(1,7 sin5°)≈8,52058682°. Argument arcsin jest mniejszy od 1, zatem tor istnieje. Całkowite odchylenie wynosi:
\delta_{\min}=2\cdot8{,}52058682^\circ-10^\circ\approx7{,}04117364^\circ.
Różnica δ_min−δ_przybl≈0,04117364°. Jest dodatnia, więc przybliżenie w tym przypadku zaniża wynik.
Ocena względem wymaganego błędu
\varepsilon=\frac{|\delta_{\mathrm{przybl}}-\delta_{\min}|}{\delta_{\min}}\cdot100\%\approx\frac{0{,}04117364}{7{,}04117364}\cdot100\%\approx0{,}58476\%.
Przybliżenie nie spełnia warunku 0,2%. Nie wystarczy zapisać 7,000000° zamiast 7°. Dodatkowe cyfry nie usuwają błędu modelu. Trzeba zastosować dokładną zależność lub uzasadnione dokładniejsze rozwinięcie.
Stosunek błędu do wyniku ma tę samą wartość w stopniach i radianach, bo czynnik przeliczeniowy znosi się w ilorazie. Inaczej byłoby z próbą użycia sin x≈x bez przeliczenia x na radiany: wtedy błąd wynikałby już z nieprawidłowej jednostki, nie z kontrolowanego przybliżenia.
To zadanie pokazuje, że określenie „cienki pryzmat” musi mieć praktyczny sens: dopuszczalny kąt zależy także od wymaganego błędu i μ. Sama niewielka wartość A nie jest jeszcze liczbową oceną jakości wyniku.
Powiązana teoria
Najmniejsze odchylenie: symetria, otoczenie i cienki pryzmat
Dalsza lektura
Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »
← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto