Co można wyznaczyć z pomiaru dalekiego pola dipola?
W dalekim polu dipola zmierzono na dodatniej części jego osi natężenie E = 1,44 V/m w odległości r = 0,500 m od środka. Pole wskazuje zgodnie z momentem dipolowym. Przyjmij k = 9,0·10⁹ N·m²/C² i model E = 2kp/r³.
a) Wyznacz p. b) Czy sam pomiar wyznacza q i odstęp d osobno? c) Dodatkowo ustalono d = 2,0 cm. Oblicz q i sprawdź procentowy błąd przybliżenia pola dla tej geometrii. d) Jakie przybliżone pole przewidzisz na symetralnej w odległości 0,500 m?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
W tym zadaniu
Wskazówka
Pole dalekie zależy od iloczynu qd. Po poznaniu d możesz sprawdzić a/r, gdzie a = d/2. Nie wstawiaj pełnego d zamiast a do wzoru na błąd.
Rozwiązanie
1. Pomiar określa moment dipolowy
Przenosimy r³ do licznika, a 2k do mianownika:
p=\frac{Er^3}{2k}=\frac{1{,}44\cdot0{,}500^3}{2\cdot9{,}0\cdot10^9}=1{,}00\cdot10^{-11}\ \mathrm{C\,m}.
W tym modelu wektor p ma zwrot zgodny z polem na zewnętrznej osi. Sam moduł p nie podaje osobno wielkości ładunku i odstępu.
2. Jeden iloczyn może pochodzić od różnych par
Na przykład q = 0,50 nC z d = 0,020 m oraz q = 1,00 nC z d = 0,010 m dają ten sam p. Z daleka oba układy mają taki sam dominujący wkład pola. Ich dokładne pola są jednak nieco różne; pojedynczy pomiar opisany przybliżonym modelem nie rozstrzyga tej różnicy.
3. Dodatkowa geometria pozwala wyznaczyć q i ocenić model
q=\frac pd=\frac{1{,}00\cdot10^{-11}}{0{,}020}=5{,}00\cdot10^{-10}\ \mathrm C=0{,}500\ \mathrm{nC}.
Przy a = 0,010 m mamy a/r = 0,020. Błąd osiowego przybliżenia względem pola dokładnego wynosi:
\varepsilon=1-(1-0{,}020^2)^2=0{,}00079984\approx0{,}080\%.
Wyznaczony q jest wynikiem modelu przybliżonego. Gdyby podane 1,44 V/m traktować jako dokładne pole pary, poprawka dałaby pdokł = p(1 − a²/r²)² i q ≈ 0,49960 nC. Różnica jest mała, ale znamy jej pochodzenie. Bez informacji o niepewności odczytu nie należy przedstawiać tych dodatkowych cyfr jako dokładności eksperymentu.
4. Ten sam promień, inny kierunek
Na symetralnej dalekie pole ma połowę wartości osiowej:
\vec E_{\perp}\approx-\frac{kp}{r^3}\hat x=-0{,}720\ \mathrm{V/m}\,\hat x.
Zmieniają się wartość i zwrot: pole jest przeciwne do p. Zastąpienie dipola neutralnym punktem o ładunku zero przewidywałoby wszędzie zero i utraciłoby obie te informacje. Zerowy ładunek całkowity oraz niezerowy moment dipolowy opisują różne cechy tego samego źródła.
Powiązana teoria
Dipol elektryczny: pole, potencjał i granice przybliżenia
Dalsza lektura
Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »
← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto