v2.0.9818.20647
Fizyka dla każdego
Sprężystość: odkształcenia poprzeczne, ścinanie i stateczność prętów · 1 min czytania

Prostokątny pręt wybiera słabszą oś

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Prosty pręt ma L = 2,00 m, E = 200 GPa i pełny prostokątny przekrój b = 20,0 mm w kierunku y oraz h = 40,0 mm w kierunku z. Na obu końcach są idealne przeguby, jednakowe w obu płaszczyznach. Pomijamy ciężar i mimośród. Oblicz oba geometryczne momenty pola, najniższą siłę Eulera, naprężenie krytyczne i smukłość dla postaci, która pojawi się pierwsza. W którym kierunku odgina się oś pręta?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Wskazówka

Moment względem osi y zawiera kwadrat odległości w kierunku z. Kierunek ugięcia i oś zginania nie mają tej samej nazwy.

Rozwiązanie

Prostokątny przekrój o szerokości 20 mm i wysokości 40 mm z osiami y i z. Moment pola względem osi y jest cztery razy większy niż względem osi z.
Pole przekroju jest to samo dla obu kierunków zginania. O odporności na wyboczenie decyduje również rozmieszczenie tego pola względem osi. Powiększ rysunek.

Dwie osie, dwa momenty pola

I_y=\frac{20{,}0\cdot40{,}0^3}{12}\,\mathrm{mm^4}=106\,666{,}7\,\mathrm{mm^4},\qquad I_z=\frac{40{,}0\cdot20{,}0^3}{12}\,\mathrm{mm^4}=26\,666{,}7\,\mathrm{mm^4}.

1 mm⁴ = 10⁻¹² m⁴. Mniejszy moment to Iᶻ = 2,66667·10⁻⁸ m⁴. Odpowiada zginaniu względem osi z, czyli bocznemu ugięciu w kierunku y, wzdłuż krótszego wymiaru przekroju.

Próg pierwszej utraty stateczności

P_{\mathrm{kr}}=\frac{\pi^2\cdot200\cdot10^9\cdot2{,}66667\cdot10^{-8}}{2{,}00^2}\,\mathrm N\approx13{,}16\,\mathrm{kN}.

Druga płaszczyzna dawałaby czterokrotnie więcej: około 52,64 kN. Nie można przyjąć tej wartości jako pierwszego progu, bo słabszy kierunek jest nadal swobodny.

Naprężenie i niezależne sprawdzenie przez smukłość

A = 800 mm² = 8,00·10⁻⁴ m², więc σkr ≈ 16,45 MPa. Dalej i = √(Iᶻ/A) = 5,7735 mm, a λ = 2000/5,7735 ≈ 346,4. Podstawienie π²E/λ² ponownie daje 16,45 MPa.

Przed użyciem modelu dla konkretnego materiału trzeba porównać tę wartość z jego zakresem proporcjonalności. Obrócenie przekroju wokół osi pręta tylko zamieni kierunki y i z; przy identycznych podporach w obu płaszczyznach nie zwiększy najmniejszego I.

Powiązana teoria

Wyboczenie Eulera: utrata stateczności, podpory i zakres modelu

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.