v2.0.9818.20647
Fizyka dla każdego
Rozszerzalność, więzy i naprężenia cieplne · 1 min czytania

Seria pomiarów z przesuniętym zerem czujnika

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Modelowy pręt ma L = 1,00 m, A = 50 mm², E = 120 GPa i α = 15·10⁻⁶ K⁻¹. Jego prawy koniec jest połączony ze sprężystą podporą, lewy pozostaje stały. Niezależnie sprawdzono, że przy ΔT = 0 układ jest nieobciążony. Czujnik ma stałe przesunięcie zera: y = x + b. Jawnie syntetyczne dane idealnego modelu:

ΔT (K)Odczyt y (mm)
−20−0,070
00,080
200,230
400,380

Wyznacz b, nachylenie x(ΔT), sztywność podpory i naprężenie przy 40 K. Dlaczego dodatnie y przy 0 K nie dowodzi wstępnego rozciągnięcia pręta?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Wskazówka

Stałe b znika po odjęciu dwóch odczytów. Porównaj zmierzone nachylenie z nachyleniem swobodnym αL.

Rozwiązanie

Oddzielamy zero od nachylenia

Przy ΔT = 0 rzeczywiste x = 0, więc b = 0,080 mm. Każdy przyrost temperatury o 20 K zmienia y o 0,150 mm. Nachylenie wynosi 0,150/20 = 0,00750 mm/K i jest identyczne dla x. Nie trzeba traktować czterech punktów jako czterech różnych kalibracji.

Porównanie z próbą swobodną

Swobodny pręt miałby nachylenie αL = 15·10⁻⁶ m/K = 0,0150 mm/K. Mierzone nachylenie stanowi połowę tej wartości:

\frac{k_p}{k_p+k}=\frac{0{,}00750}{0{,}0150}=\frac12\quad\Longrightarrow\quad k=k_p=\frac{120\cdot10^9\cdot50\cdot10^{-6}}{1}\,\mathrm{N/m}=6\,\mathrm{MN/m}.

Dla 40 K rzeczywiste x = 0,380 − 0,080 = 0,300 mm. Zatem N = −6·10⁶ · 0,000300 N = −1800 N i σ = −36 MPa.

Co ustaliliśmy, a czego dane same nie rozstrzygają?

W zadaniu znany był nieobciążony stan przy ΔT = 0. Dlatego dodatni odczyt 0,080 mm identyfikuje b, a nie wstępne rozciągnięcie. Bez tej informacji wyraz wolny mógłby zawierać również rzeczywiste wstępne przesunięcie i jeden wykres nie rozdzieliłby obu przyczyn. Idealnie proste dane służą tu nauce metody; rzeczywista seria wymagałaby oceny niepewności i sprawdzenia stałości E oraz α.

Syntetyczny odczyt y rośnie od minus 0,070 mm przy minus 20 K do 0,380 mm przy 40 K. Linia rzeczywistego przesunięcia ma to samo nachylenie i leży o 0,080 mm niżej.
Dane tego zadania. Stały błąd zera przesuwa linię, lecz nie zmienia jej nachylenia. Rzeczywiste x otrzymujemy przez odjęcie odczytu przy ΔT = 0. Powiększ rysunek.

Powiązana teoria

Podatny uchwyt: jak pręt i sprężyna dzielą wydłużenie

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.