v2.0.9818.1161
Fizyka dla każdego
Rozszerzalność, więzy i naprężenia cieplne · 1 min czytania

Dłuższy i grubszy pręt: naprężenie a siła w uchwytach

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Dwa nieobciążone pręty tego samego materiału zamocowano oddzielnie w nieruchomych uchwytach. Pierwszy ma L₁ = 1,00 m i A₁ = 25 mm², drugi L₂ = 3,00 m i A₂ = 50 mm². Przyjmij E = 100 GPa, α = 20·10⁻⁶ K⁻¹ i równomierne ogrzanie obu o 40 K. Porównaj ich swobodne wydłużenia, naprężenia oraz siły osiowe. Dlaczego trzykrotnie większa długość nie daje trzykrotnie większego naprężenia?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Wskazówka

Zapisz N = −(EA/L)δc. Długość występuje zarówno w sztywności, jak i w swobodnym wydłużeniu.

Rozwiązanie

Zmiany swobodne są różne

αΔT = 20·10⁻⁶ · 40 = 0,0008. Pierwszy pręt wydłużyłby się o 0,800 mm, drugi o 2,400 mm. Faktyczne x₁ i x₂ są zerowe, ponieważ oba układy mają nieruchome uchwyty.

To samo odkształcenie sprężyste daje to samo naprężenie

Dla obu prętów εs = −0,0008. Zatem σ = 100 GPa · (−0,0008) = −80 MPa. Siły wynoszą N₁ = −80·10⁶ · 25·10⁻⁶ N = −2000 N i N₂ = −4000 N.

N=-\frac{EA}{L}(\alpha L\Delta T)=-EA\alpha\Delta T.

Dłuższy pręt wymaga większego skrócenia względem swojej swobodnej długości, lecz jest też bardziej podatny osiowo. Dla ustalonego A trzykrotnie dłuższy pręt ma sztywność EA/L trzykrotnie mniejszą. Przy podwojeniu A zmienia się natomiast siła potrzebna do tego samego odkształcenia: dlatego drugi uchwyt przenosi dwukrotną wartość siły, choć naprężenie jest takie samo.

Wniosek o niezależności od L i A wynika z pełnego zablokowania końców. Gdyby uchwyty uginały się pod obciążeniem, zmiana A lub L zmieniałaby również rzeczywiste x i mogłaby zmienić σ.

Trzy stany tego samego pręta: swobodny po ogrzaniu, sztywno zamocowany po ogrzaniu i sztywno zamocowany po ochłodzeniu. Ogrzanie zablokowanego pręta daje dodatnią część cieplną i równą ujemną sprężystą; suma jest zerowa.
Dodatni znak oznacza wydłużenie albo rozciąganie. Części odkształcenia służą rachunkowi; nie są dwoma kolejnymi etapami rzeczywistej próby. Zmiany długości powiększono. Powiększ rysunek.

Powiązana teoria

Ogrzany pręt w uchwytach: odkształcenie cieplne i naprężenie

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.