v2.0.9817.33678
Fizyka dla każdego
Rozszerzalność, więzy i naprężenia cieplne · 1 min czytania

Nierówne sztywności: przesunięcie, siła i dwie energie

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Pręt ma L = 1,50 m, A = 60 mm², E = 100 GPa i α = 20·10⁻⁶ K⁻¹. Lewy koniec jest stały, a prawy połączony z nieobciążoną sprężyną o k = 2 MN/m, przytwierdzoną do nieruchomej ściany. Początkowo cały układ jest bez naprężeń. Ogrzej pręt równomiernie o 30 K. Wyznacz x, N, σ, obie części odkształcenia oraz energie sprężyste pręta i sprężyny. Czy całkowite wydłużenie pręta można wstawić do wzoru U = kpx²/2?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Wskazówka

Oblicz osobno kp = EA/L i δc. Energia w pręcie zależy od x − δc, natomiast energia sprężyny od x.

Rozwiązanie

Pręt i podpora nie dzielą zmiany po połowie

kp = 100·10⁹ · 60·10⁻⁶/1,50 = 4·10⁶ N/m. Swobodne wydłużenie wynosi 20·10⁻⁶ · 1,50 · 30 m = 0,900 mm. Z równowagi:

x=\frac{4}{4+2}\cdot0{,}900\,\mathrm{mm}=0{,}600\,\mathrm{mm},\qquad N=-2\cdot10^6\cdot0{,}000600\,\mathrm N=-1200\,\mathrm N.

Naprężenie σ = −1200/(60·10⁻⁶) Pa = −20 MPa. Część cieplna εc = 600·10⁻⁶, sprężysta εs = −200·10⁻⁶, całkowita ε = 400·10⁻⁶. Mnożąc przez 1,50 m, odzyskujemy x = 0,600 mm.

Energia rozróżnia oba rodzaje odkształcenia

U_p=\frac{1200^2}{2\cdot4\cdot10^6}\,\mathrm J=0{,}180\,\mathrm J,\qquad U_s=\frac{2\cdot10^6\cdot(0{,}000600)^2}{2}\,\mathrm J=0{,}360\,\mathrm J.

Sprężyste skrócenie pręta to x − δc = −0,300 mm. Wzór kp(x − δc)²/2 daje te same 0,180 J. Podstawienie całkowitego x dałoby błędne 0,720 J. Suma prawidłowych energii wynosi 0,540 J; bez danych cieplnych nie utożsamiamy jej z dostarczonym ciepłem.

Pręt o sztywności osiowej k pręta ma lewy koniec zamocowany, a prawy połączony ze sprężyną do nieruchomej ściany. Przesunięcie prawego końca x zmniejsza długość sprężyny. Na ogrzany pręt działają skierowane do środka siły.
Sprężyna jest połączona z prętem i ścianą, więc może zarówno ściskać, jak i rozciągać. Jej sztywność k ma jednostkę N/m; moduł Younga E ma jednostkę Pa. Geometria jest schematyczna. Powiększ rysunek.

Powiązana teoria

Podatny uchwyt: jak pręt i sprężyna dzielą wydłużenie

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.