Temperatura efektywna planety nie jest temperaturą gruntu
Z daleka widzimy, ile energii cieplnej Ziemia wypromieniowuje w kosmos. Czy z tego można bezpośrednio odczytać temperaturę termometru ustawionego metr nad ziemią? Nie: oba pomiary dotyczą innych wielkości.
W tym materiale
Z daleka widzimy, ile energii cieplnej Ziemia wypromieniowuje w kosmos. Czy z tego można bezpośrednio odczytać temperaturę termometru ustawionego metr nad ziemią? Nie: oba pomiary dotyczą innych wielkości.
Potrzebne wiadomości: Bilans energii planety, potęgi i pierwiastki czwartego stopnia, skala Kelvina.
Planeta wypromieniowuje pochłoniętą energię
Rozważmy idealizację: planeta jest kulista, pochłania średnio (1 − α)S₀/4 i w stanie równowagi wypromieniowuje do przestrzeni taką samą średnią moc na jednostkę powierzchni. Temperaturę efektywną emisji Te definiujemy przez prawo Stefana–Boltzmanna jak dla ciała doskonale czarnego:
\sigma T_e^4=\frac{(1-\alpha)S_0}{4},\qquad T_e=\left(\frac{(1-\alpha)S_0}{4\sigma}\right)^{1/4}.
Stała σ ≈ 5,67 · 10⁻⁸ W/(m²·K⁴). Ta definicja dotyczy promieniowania uciekającego w kosmos; nie zakłada, że każde miejsce powierzchni ma jedną temperaturę. Wartość Te jest temperaturą czarnego ciała o takim samym średnim wypromieniowaniu.
Liczby dla Ziemi
Przy S₀ = 1360 W/m² i α = 0,30 otrzymujemy pochłonięty strumień 238 W/m² oraz Te ≈ 254,5 K, czyli około −18,6°C. Średnia temperatura powierzchni wynosi w przybliżeniu 288 K (15°C). Te liczby nie są sprzeczne: powierzchnia, atmosfera, chmury i gazy pochłaniające podczerwień razem decydują, skąd i ile energii dociera do kosmosu.
Czy różnica 33 K jest eksperymentem z usuniętą atmosferą?
Nie. Porównanie pokazuje, jak ważna jest atmosfera dla warunków przy powierzchni, lecz nie opisuje pełnego eksperymentu „Ziemia bez atmosfery”. W takim kontrfaktycznym scenariuszu zmieniłyby się m.in. chmury, albedo, przepływ ciepła, parowanie i rozkład temperatur. Zapis „efekt cieplarniany to dokładnie 33°C dla każdego scenariusza” byłby zbyt mocny.
Co mówi czwarta potęga?
Jeśli Te rośnie o 1%, przy niezmienionej emisyjności strumień σTe⁴ zwiększa się o czynnik 1,01⁴ ≈ 1,0406, czyli o 4,06%. Dla małych względnych zmian mamy w przybliżeniu ΔF/F ≈ 4ΔT/T. Tego nie należy bezpośrednio używać jako pełnej czułości klimatu: atmosfera i sprzężenia zwrotne zmieniają zależność między temperaturą przy powierzchni a wypromieniowaniem.
Kontrola jednostek
Przed potęgowaniem temperaturę trzeba wyrazić w kelwinach. Zastąpienie 255 K przez −18°C i podniesienie do czwartej potęgi prowadziłoby do fizycznie bezsensownej liczby. Prawo Stefana–Boltzmanna jest sformułowane w skali absolutnej.
Zadania do tego tematu
- Temperatura emisji dla albedo 0,30
- Jaśniejsza planeta: jak albedo wpływa na temperaturę efektywną?
- O jeden procent cieplejsze źródło: o ile rośnie emisja?
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto