Efuzja wybiera cząsteczki: szybkość, skład i wynoszona energia
Cząsteczka poruszająca się szybciej częściej dociera do otworu. Z tego powodu próbka utworzona przez kolejne przejścia ma inny rozkład szybkości niż losowo wybrane cząsteczki w zbiorniku. Ta selekcja zmienia także skład mieszaniny i bilans energii opróżnianego gazu.
W tym materiale
Cząsteczka poruszająca się szybciej częściej dociera do otworu. Z tego powodu próbka utworzona przez kolejne przejścia ma inny rozkład szybkości niż losowo wybrane cząsteczki w zbiorniku. Ta selekcja zmienia także skład mieszaniny i bilans energii opróżnianego gazu.
Potrzebne wiadomości: Rozkład Maxwella, strumień cząsteczek, prawdopodobieństwo jako pole pod gęstością. Do wyprowadzeń: całki i proste równanie różniczkowe.
Dwa sposoby wyboru cząsteczki
Wyobraź sobie losowanie cząsteczki ze zdjęcia gazu w zbiorniku. Otrzymasz równowagowy rozkład szybkości. Teraz losuj jedno z przejść przez mały otwór zarejestrowanych w czasie pomiaru. Szybsze cząsteczki częściej przecinają powierzchnię, więc w takim losowaniu występują z większą wagą.
Niech u = v/v₀, gdzie v₀ = √(2RT/M). Gęstość szybkości w gazie oraz gęstość w zliczeniach efuzyjnych mają postacie:
g_{\mathrm{gaz}}(u)=\frac4{\sqrt\pi}u^2e^{-u^2},\qquad g_{\mathrm{przejscia}}(u)=\frac{u\,g_{\mathrm{gaz}}(u)}{\langle u\rangle_{\mathrm{gaz}}}=2u^3e^{-u^2},\quad u\geq0.
Użyliśmy ⟨u⟩gaz = 2/√π. Dodatkowy czynnik u jest wagą częstości przechodzenia. Obie gęstości odnoszą się do bezwymiarowej zmiennej u; dla gęstości na jednostkę v należałoby jeszcze podzielić przez v₀.
Każda krzywa ma całkę równą jeden. Jej wysokość nie jest prawdopodobieństwem jednej dokładnej szybkości. Zmiana T lub M zmienia v₀, ale nie kształt tych znormalizowanych krzywych w osi u. Dlatego w pracowni ten wykres zachowuje kształt, mimo zmiany szybkości wyrażonych w m/s.
Energia przechodzącej cząsteczki
Przez podstawienie w = u² otrzymujemy ∫₀∞u³e−u²du = 1/2 i ∫₀∞u⁵e−u²du = 1. Pierwsza całka sprawdza normalizację 2u³e−u², druga daje średnią u² równą 2. Ponieważ mv₀²/2 = kBT:
\langle E_{\mathrm{tr}}\rangle_{\mathrm{przejscia}}=2k_BT,\qquad \langle E_{\mathrm{tr}}\rangle_{\mathrm{gaz}}=\frac32k_BT.
Nie jest to gaz Maxwella o temperaturze 4T/3. Rozkład zliczeń ma inny kształt, a kierunki są wybrane przez otwór. Mówimy o energii translacyjnej; gazy wieloatomowe mogą wynosić również energię wewnętrznych obrotów i drgań. Chwilowe zdjęcie wiązki za otworem wprowadza dodatkową selekcję przez czas przebywania w obserwowanym obszarze, więc nie utożsamiamy go z licznikiem przejść.
Skład mieszaniny po przejściu
Niech xi będzie udziałem liczbowym składnika i w zbiorniku, równym jego udziałowi molowemu. Przy wspólnej temperaturze i małej utracie gazu tempo przejść tego składnika jest proporcjonalne do xi/√Mi. Udział w zliczeniach wynosi:
y_i=\frac{x_i/\sqrt{M_i}}{\sum_j x_j/\sqrt{M_j}}.
Dla składników o M₁ = 4 i M₂ = 20 g/mol, x₁ = 0,40 i x₂ = 0,60 otrzymujemy y₁ ≈ 0,5985. Gazy mają wspólną temperaturę, ale ich udziały w liczbie przejść nie są takie same jak w zbiorniku.
To chwilowy wynik dla podanego składu źródła. W zbiorniku opróżnianym przez długi czas skład się zmienia, ponieważ lżejszy składnik ubywa szybciej. Wzór nie opisuje automatycznie średniego składu całej zebranej próbki. Nie używamy także wzoru na λ gazu jednego rodzaju do wyznaczania dróg swobodnych w tej mieszaninie.
Dlaczego gaz może się ochładzać?
Dla jednoatomowego gazu w sztywnym zbiorniku U = 3NkBT/2. Jeśli w krótkim czasie ubywa mała liczba −dN cząsteczek, wynoszą one średnio 2kBT każda. Bez dopływu ciepła i przy zachowaniu bliskiej równowagi gazu mamy dU = 2kBT dN; dN jest ujemne. Po rozwinięciu różniczki:
\frac32k_B(N\,dT+T\,dN)=2k_BT\,dN,\qquad \frac{dT}{T}=\frac13\frac{dN}{N}.
Całkowanie daje T/T₀ = (N/N₀)1/3. To model selektywnego ubytku, nie chłodzenie wskutek pracy tłoka. Gdy T ma pozostać stałe, ściany muszą uzupełniać średnio kBT/2 energii na utraconą cząsteczkę.
W interaktywnym modelu p i T opisują ustalony stan źródła. Narzędzie nie symuluje ochładzania ani zmiany składu w czasie. Po wyjściu poza przyjęty zakres Kn krzywa przejść zostaje oznaczona jako warunkowe odniesienie, a jej energii nie pokazujemy jako przewidywania badanego wypływu.
Zadania do tego tematu
- Energia cząsteczki wybranej ze zbiornika i wybranej ze zliczeń
- Zawartość lżejszego składnika w strumieniu i w jego masie
- Ciepło potrzebne do utrzymania temperatury podczas efuzji
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto