Rezystancja diody: iloraz, styczna i mały sygnał
W punkcie pracy napięcie podzielone przez prąd może dawać setki omów, chociaż mała zmiana napięcia widzi tylko kilkadziesiąt omów. Oba wyniki mogą być poprawne, bo odpowiadają na różne pytania.Oddzielimy wartości całkowite od przyrostów i sprawdzimy, jak szybko styczna przestaje opisywać pełną krzywą.
W tym materiale
W punkcie pracy napięcie podzielone przez prąd może dawać setki omów, chociaż mała zmiana napięcia widzi tylko kilkadziesiąt omów. Oba wyniki mogą być poprawne, bo odpowiadają na różne pytania.
Oddzielimy wartości całkowite od przyrostów i sprawdzimy, jak szybko styczna przestaje opisywać pełną krzywą.
Potrzebne wiadomości: Punkt pracy diody wykładniczej, pochodna funkcji i przybliżenie liniowe.
Dwie definicje, dwa zadania
Rezystancja statyczna w wybranym punkcie to Rstat = UQ/IQ. Łączy pełne napięcie i pełny prąd w tym jednym stanie. Rezystancja różniczkowa rd = dUD/dI opisuje niewielką zmianę wokół tego stanu. Jej odwrotność jest nachyleniem stycznej na wykresie I(UD).
Dla opornika omowego oba wyniki są równe, ponieważ cała charakterystyka jest prostą przez początek. Dla krzywej wykładniczej nie oczekujemy tej równości. Różnica nie jest wadą miernika ani sprzecznością prawa Ohma.
Pochodna pełnego równania
Przy stałych T, n i Is różniczkujemy:
\frac{dI}{dU_D}=\frac{I_s}{nU_T}\exp\left(\frac{U_D}{nU_T}\right)=\frac{I+I_s}{nU_T},\qquad r_d=\frac{nU_T}{I+I_s}.
W silnym przewodzeniu rd ≈ nUT/I. Przy zerowym napięciu I = 0, więc pełny wzór daje skończone rd = nUT/Is. Tymczasem iloraz UD/I ma wtedy postać 0/0 i nie jest określony. Granica ilorazu może istnieć, ale nie zamienia zerowego odczytu w pomiar ilorazu.
Weźmy IQ = 1,00 mA, n = 1,50, Is = 1,00 nA i T = 300 K. Odwrócenie charakterystyki daje UQ ≈ 0,535738 V. Rezystancja statyczna wynosi około 535,74 Ω, a różniczkowa około 38,78 Ω.
W przybliżeniu liniowym zostaje punkt odniesienia
Oznacz przyrosty przez δUD i δI. Lokalnie δI ≈ δUD/rd, ale prąd całkowity wynosi:
I\approx I_Q+\frac{U_D-U_Q}{r_d}.
Zapis I = UD/rd zgubiłby punkt odniesienia. W przykładzie dawałby około 13,8 mA zamiast 1,00 mA. Styczna nie przechodzi przez początek układu.
Mała zmiana zasilania dzieli się między dwa elementy
W szeregowym obwodzie E = RI + UD. Różniczkując przy niezmienionych parametrach, otrzymujemy dE = (R + rd)dI oraz:
\frac{dI}{dE}=\frac1{R+r_d},\qquad \frac{dU_D}{dE}=\frac{r_d}{R+r_d}.
Do powyższej diody przy 1 mA dodajmy R = 470 Ω. Zasilanie punktu pracy wynosi około 1,005738 V. Zmiana E o 10 mV daje według stycznej δI ≈ 19,655 µA i δUD ≈ 0,762 mV. Większość przyrostu odkłada się na oporniku. „Mały sygnał” oceniamy względem zmiany napięcia samej diody, nie wyłącznie napięcia całego źródła.
Ile znaczy „mały”?
Dokładny przyrost dla zadanej zmiany napięcia diody jest prosty:
\Delta I=(I_Q+I_s)\left[\exp\left(\frac{\Delta U_D}{nU_T}\right)-1\right].
Styczna zastępuje exp(x) − 1 przez x. Potrzebujemy więc |ΔUD| znacznie mniejszego od nUT. Dla n = 2 przy 300 K ta skala to 51,704 mV. Kilkadziesiąt miliwoltów nie musi być małym sygnałem, choć względem napięcia zasilania wydaje się niewiele.
Przy IQ = 1 mA, Is = 1 nA i zmianach napięcia diody o ±20 mV styczna przewiduje ±0,386818 mA. Pełny model daje +0,472288 mA i −0,320785 mA. Wzrost oraz spadek nie są symetryczne. Wykładnicza krzywa zakrzywia się ku górze, więc dodatnia styczna zaniża wzrost, a przy ujemnym przyroście przecenia wielkość spadku.
Czego nie obejmuje sama rezystancja?
To opis statyczny albo na tyle powolnych zmian, że można pominąć magazynowanie ładunku. Przy większych częstotliwościach znaczenie mają pojemność złącza i pojemność dyfuzyjna. Nazwa „rezystancja dynamiczna”, spotykana dla rd, nie oznacza, że sam opornik opisuje pełną odpowiedź czasową diody.
W pracowni zapisz punkt, zwiększ E o niewielką wartość i porównaj różnicę prądów z dI/dE z pierwszego punktu. Nie uśredniaj odczytów pochodnej przed obliczeniem przewidywania: sprawdzasz styczną właśnie w wybranym punkcie. Następnie zwiększ przyrost i oceń błąd.
Wyprowadzenie konduktancji oraz rolę pojemności w modelu małosygnałowym omawia MIT, ćwiczenia 16. Powyższe liczby i porównania są własnymi rachunkami dla zadanych parametrów.
Zadania do tego tematu
- Rezystancja diody — zadanie: dwa opory przy tym samym prądzie
- Mały sygnał — zadanie: zmiana zasilania dzieli się między R i diodę
- Mały sygnał — zadanie: dodatni i ujemny przyrost po 20 mV
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto