Najpierw przewidź
Jeśli podwoisz opór szeregowy przy tym samym zasilaniu, czy prąd spadnie dokładnie dwukrotnie? Zapisz przewidywanie, a potem porównaj dwa punkty pracy i napięcia diody.
Przykład bez sterowania: przy E = 2,00 V, R = 1000 Ω, Iₛ = 1,00 nA, n = 1,50 i T = 300 K napięcie diody wynosi około 0,550143 V, a prąd 1,449857 mA. Na oporniku odkłada się 1,449857 V. Rezystancja statyczna to 379,446 Ω, różniczkowa 26,746 Ω. Źródło dostarcza 2,899715 mW: 0,797628 mW trafia do diody i 2,102087 mW do opornika. Lokalnie dI/dE ≈ 0,973951 mA/V. Po podwojeniu R do 2000 Ω prąd wynosi około 0,738021 mA, a napięcie diody 0,523958 V; prąd nie spada dokładnie do połowy.
Odczyty modelu
Porównaj swoje próby
Zapisz ustawienia i odczyty, zmień jeden parametr i zapisz kolejną próbę. To wyniki modelu. Tabela pozostaje na tej stronie do jej zamknięcia; możesz pobrać ją jako CSV. Wyczyszczenie tabeli możesz cofnąć do chwili zapisania nowej próby.
Brak zapisanych prób. Możesz porównać do 20 prób.
| Próba | Ustawienia | Odczyty |
|---|
Jak działa ten model?
Dodatni prąd I biegnie przez diodę od anody do katody. U_D jest napięciem anody względem katody. Przy ujemnym napięciu źródła wyniki I i U_D są ujemne, czyli ich kierunki są przeciwne do przyjętych zwrotów. Schemat pokazuje zwroty odniesienia, nie ruch elektronów.
Równanie diody ma postać I = Iₛ[exp(U_D/(nU_T)) − 1]. Przy T = 300 K napięcie termiczne U_T = k_B T/e wynosi około 25,852 mV. Iₛ ustala skalę prądu, a n zmienia nachylenie krzywej. Nie są to automatycznie parametry konkretnego typu diody.
Obwód wymaga równocześnie E = U_D + RI. Pomarańczowa prosta I = (E − U_D)/R przecina niebieską krzywą w punkcie pracy. Nie podstawiaj całego E jako napięcia diody. Przy zwiększeniu R i stałym E prąd maleje, lecz spadek napięcia na diodzie także się zmienia.
Rezystancja statyczna U_D/I łączy pełne odczyty z jednej próby. Rezystancja różniczkowa r_d = nU_T/(I + Iₛ) opisuje małe zmiany wokół tego punktu. Dla E = 0 iloraz 0/0 jest nieokreślony, ale r_d pozostaje skończone. W silnej polaryzacji zaporowej r_d staje się bardzo duże.
Zapisz próbę, podnieś E o 0,01 V i zapisz następną. Przewidź różnicę prądów ze współczynnika dI/dE = 1/(R + r_d) odczytanego przed zmianą. Sprawdź też dU_D/dE = r_d/(R + r_d). Są to lokalne pochodne; dla dużej zmiany zasilania trzeba obliczyć nowy punkt pracy.
W każdej próbie EI = U_D I + RI². Pokazujemy moc dostarczaną przez źródło oraz moce przyjmowane przez oba elementy. Także dla ujemnych E i I ich iloczyn jest dodatni. Odczyt małej mocy w modelu nie określa dopuszczalnej mocy ani napięcia rzeczywistego elementu.
Po zmianie E na ujemne prąd zbliża się do −Iₛ, a nie do zera. Nie jest to model przebicia. Osie wykresu dostosowują się do wartości w danej próbie: przy małym prądzie jednostka zmienia się z mA na µA lub nA. Porównuj wartości liczbowe i oznaczenia osi, a nie samą wysokość punktu.
Temperatura pozostaje stała. Zmiana Iₛ albo n oznacza wybór innego zestawu parametrów modelu przy 300 K. Nie symuluje ogrzewania tej samej diody: Iₛ silnie zależy od temperatury i nie może być wtedy bez uzasadnienia zamrożony.
Założenia i granice
- Model statyczny: idealne źródło napięcia, stały dodatni opór szeregowy i jedna pasywna dioda opisana równaniem Shockleya z ustalonym n oraz Iₛ. Przyjęty zakres n = 1–2 jest zakresem ćwiczenia, nie uniwersalnym ograniczeniem wszystkich rzeczywistych diod.
- Stałe T = 300 K, brak samoogrzewania, przebicia, pojemności, czasu przełączania oraz dodatkowych prądów upływu. Zakres kontrolek nie stanowi zakresu bezpiecznej pracy rzeczywistej diody.
- Nie uwzględniamy rezystancji szeregowej wewnątrz elementu. R jest zewnętrznym opornikiem ograniczającym prąd. Lekcja o danych pomiarowych osobno wyjaśnia rozszerzony model z wewnętrznym R_s.
- Parametry są niezależnie ustawianymi liczbami dydaktycznymi. Model nie jest dopasowaniem do 1N4148, LED ani fotodiody. Nie przewiduje jasności, sprawności świecenia ani zależności temperaturowej.
- k_B = 1,380649·10⁻²³ J/K i e = 1,602176634·10⁻¹⁹ C są dokładnymi stałymi definiującymi SI. Zaokrąglone odczyty mogą dać małą różnicę przy ręcznym sumowaniu mocy.
Sprawdź samodzielnie
Zachowaj E = 2,00 V, Iₛ = 1,00 nA i n = 1,50. Porównaj R = 1000 Ω oraz 2000 Ω. Następnie ustaw E = 0. Które wielkości znikają, a które rezystancje zachowują sens?
Sprawdź rozwiązanie
Dla 1000 Ω dostaniesz około 1,449857 mA i 0,550143 V, a dla 2000 Ω około 0,738021 mA i 0,523958 V. Połowa pierwszego prądu to 0,724929 mA: drugi prąd jest nieco większy, bo dioda odkłada niższe napięcie. Dla E = 0 prąd, napięcia i wszystkie moce są zerowe. U_D/I jest nieokreślone, natomiast r_d = nU_T/Iₛ ≈ 38,778 MΩ. Lokalna odpowiedź dI/dE nadal istnieje.