v2.0.9817.33678
Fizyka dla każdego
Światłowody: od całkowitego odbicia do transmisji informacji · 2 min czytania

Stożek akceptacji: pod jakim kątem wprowadzić światło?

Latarka ustawiona pod kątem do czoła włókna może oświetlać jego wejście, ale nie cały ten strumień zostanie poprowadzony do końca. Jak z dwóch współczynników załamania obliczyć dopuszczalny kąt wiązki?

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Latarka ustawiona pod kątem do czoła włókna może oświetlać jego wejście, ale nie cały ten strumień zostanie poprowadzony do końca. Jak z dwóch współczynników załamania obliczyć dopuszczalny kąt wiązki?

Potrzebne wiadomości: Całkowite wewnętrzne odbicie, prawo Snelliusa oraz funkcje trygonometryczne.

Inny kąt przy wejściu, inny wewnątrz rdzenia

Rozważamy prosty światłowód skokowy ze ścianką wejściową prostopadłą do osi. Promień pada z zewnętrznego ośrodka o współczynniku n₀ pod kątem θ₀ względem osi (czyli normalnej do czoła). W rdzeniu ma kąt α względem osi. Prawo Snelliusa na czole daje n₀ sin θ₀ = n₁ sin α. Na bocznej granicy kąt padania wynosi 90° − α.

Nie wolno wstawić zewnętrznego θ₀ wprost do warunku całkowitego odbicia na bocznej granicy. To dwa różne miejsca i dwie różne normalne.

Od kąta granicznego do apertury numerycznej

Na granicy prowadzenia promień dociera do bocznej ścianki pod kątem krytycznym. Mamy cos αmax = n₂/n₁, więc sin αmax = √(1 − (n₂/n₁)²). Łącząc to z załamaniem na czole, otrzymujemy:

n_0\sin\theta_{0,\max}=\sqrt{n_1^2-n_2^2}=\mathrm{NA}.

Wielkość NA, czyli apertura numeryczna, jest bezwymiarowa. W powietrzu przyjmujemy n₀ ≈ 1. Kąt θ0,max jest połówkowym kątem stożka akceptacji; pełny kąt stożka wynosi 2θ0,max. Jeśli NA/n₀ przekracza 1, równanie arcsin nie daje granicy mniejszej od 90° i ograniczeniem są wszystkie kierunki wchodzące przez czoło; w naszych przykładach ten przypadek nie występuje.

Przekrój wejścia do światłowodu: zewnętrzny kąt theta zero, wewnętrzny kąt alfa, osiowa normalna do czoła i stożek akceptacji.
Na czole i na bocznej ściance obowiązuje to samo prawo załamania, ale kąty odnosi się do innych normalnych. Powiększ rysunek.

Jeden rachunek z liczbami

Dla n₁ = 1,50 i n₂ = 1,48 obliczamy NA = √(2,2500 − 2,1904) = √0,0596 ≈ 0,244. W powietrzu daje to θ0,max ≈ 14,1°. Wewnętrzny maksymalny kąt α wynosi tylko około 9,4°. Większy kąt na zewnątrz nie jest błędem: promień załamuje się na czole, zanim dotrze do ścianek.

Co naprawdę oznacza przejście przez czoło?

Stożek akceptacji nie wyznacza automatycznie sprawności sprzężenia. Trzeba jeszcze trafić w mały rdzeń, dopasować rozmiar wiązki, a część mocy odbije się już na pierwszej granicy. W małym, jednomodowym światłowodzie prosty obraz wielu promieni nie zastępuje dopasowania pól modów. Zginanie włókna i niejednorodności to następne ograniczenia.

Kontrola odpowiedzi

Jeśli dwa współczynniki n₁ i n₂ są prawie identyczne, różnica ich kwadratów jest mała, więc NA i kąt akceptacji maleją. Jeśli światło wprowadzamy z wody zamiast z powietrza, n₀ rośnie, a ten sam iloczyn n₀ sin θ wymaga mniejszego kąta zewnętrznego. To dwa szybkie testy sensu obliczeń.

Zadania do tego tematu

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Teoria Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.