v2.0.9817.33678
Fizyka dla każdego
Światłowody: od całkowitego odbicia do transmisji informacji · 2 min czytania

Światłowód nie jest rurką z lustrami: jak prowadzi światło?

W szklanym włóknie światło może dotrzeć do drugiego końca mimo wielu odbić. Dlaczego nie ucieka przez boczną ściankę? Odpowiedź wymaga odróżnienia osi włókna od normalnej do jego granicy.

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

W szklanym włóknie światło może dotrzeć do drugiego końca mimo wielu odbić. Dlaczego nie ucieka przez boczną ściankę? Odpowiedź wymaga odróżnienia osi włókna od normalnej do jego granicy.

Potrzebne wiadomości: Prawo załamania i odbicia, kąt mierzony od normalnej oraz współczynnik załamania.

Co znajduje się wewnątrz kabla?

W modelu światłowodu skokowego mamy rdzeń o współczynniku załamania n₁ i otaczający go płaszcz optyczny o nieco mniejszym n₂. Dopiero dalej znajduje się powłoka mechaniczna. Płaszcz nie jest metalowym zwierciadłem: za utrzymanie światła odpowiadają prawa załamania na granicy dielektryków. Model promieniowy służy do analizy wielu prowadzonych torów; w rzeczywistym światłowodzie pole opisują mody elektromagnetyczne.

Warunek całkowitego wewnętrznego odbicia

Światło biegnące z rdzenia do płaszcza przechodzi z większego n do mniejszego. Dla kąta padania θ mierzonego od prostopadłej do granicy prawo Snelliusa mówi: n₁ sin θ = n₂ sin θ₂. Wraz ze wzrostem θ promień załamany zbliża się do kierunku wzdłuż granicy. Przy kącie granicznym θc wynosi on 90°. Stąd:

\sin\theta_c=\frac{n_2}{n_1}\qquad (n_1>n_2).

Przy θ większym od θc nie ma promienia załamanego przenoszącego energię w głąb płaszcza w tym modelu: zachodzi całkowite wewnętrzne odbicie. Dla θ mniejszego światło może częściowo przejść do płaszcza. Gdy n₁ nie jest większe od n₂, tego mechanizmu w kierunku rdzeń → płaszcz nie otrzymamy.

Przekrój skokowego światłowodu: rdzeń o n1 większym od n2 i promień odbijany wewnątrz rdzenia; zaznaczono normalną, kąt padania i kąt względem osi.
Na bocznej granicy normalna jest prostopadła do osi włókna. Dlatego mały kąt do osi oznacza duży kąt padania. Powiększ rysunek.

Dlaczego nie wolno pomylić dwóch kątów?

W prostym odcinku włókna promień tworzy z osią kąt α. Gdy trafia na poziomą granicę rdzenia, kąt do normalnej wynosi θ = 90° − α. Prowadzenie wymaga więc α mniejszego od 90° − θc. Im bardziej ukośny tor względem osi, tym mniejszy jest kąt do normalnej i tym łatwiej utracić całkowite odbicie — odwrotnie niż sugeruje potoczne „uderzenie pod większym kątem”.

Dla n₁ = 1,50 i n₂ = 1,48 mamy θc ≈ 80,6°, a maksymalny kąt promienia do osi wewnątrz rdzenia ≈ 9,4°. Promień pod kątem 8° do osi spełnia warunek, a promień pod 12° nie. To graniczny rachunek geometryczny, nie pełny opis wszystkich modów, wygięć i strat.

Co sprawdzić w doświadczeniu?

Światło widoczne na bocznej powierzchni włókna może pochodzić z rozpraszania na niejednorodnościach lub strat przy zgięciu. Nie dowodzi, że całkowite odbicie „nie działa”. Zmieniaj jeden warunek naraz: ten sam odcinek, to samo źródło, ale dwa promienie wygięcia; porównaj światło na końcu. Bez miernika mocy możesz jedynie porównywać jakościowo, nie wyznaczysz rzetelnie strat w dB. Nie patrz do końcówki włókna podłączonej do nieznanego nadajnika: część źródeł pracuje w niewidzialnej podczerwieni.

Zapamiętaj

Warunki są trzy: rdzeń ma większy współczynnik załamania, kąt do normalnej jest większy od granicznego, a tor i geometria nie naruszają przyjętego modelu. „Światło odbija się w szkle” to początek wyjaśnienia, nie jego koniec.

Zadania do tego tematu

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Teoria Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.