Odczyty spektrometru: kalibracja, wspólne błędy i rozróżnianie jonów
Dwie różne liczby na ekranie nie zawsze oznaczają dwa rozpoznawalne składniki próbki. Sprawdzimy wpływ przesunięcia zera, wspólnej skali i skończonej dokładności odczytu. Wszystkie dane są modelowe, tak aby można było niezależnie odtworzyć rachunki.
W tym materiale
Dwie różne liczby na ekranie nie zawsze oznaczają dwa rozpoznawalne składniki próbki. Sprawdzimy wpływ przesunięcia zera, wspólnej skali i skończonej dokładności odczytu. Wszystkie dane są modelowe, tak aby można było niezależnie odtworzyć rachunki.
Potrzebne wiadomości: Zależność d = 2mv/(zeBₐ), równanie prostej, granica błędu a niepewność standardowa oraz przekształcanie nierówności dodatnich wielkości.
Położenie na skali nie musi być odległością od wejścia
Odległość fizyczną oznaczamy d, a wskazanie detektora y. Jeżeli początek skali jest przesunięty, y = d + b. Przy stałych polach i szybkości zależność od ilorazu m/z jest liniowa:
y=a\,\frac{m}{z}+b,\qquad a=\frac{2v}{eB_a}.
W tej postaci m/z podajemy w kg i a ma jednostkę m/kg. Jeśli na osi używamy liczby jednostek u, nachylenie ma wygodniejszą jednostkę mm/u. Współczynnik a zmienia wtedy wartość liczbową, ale związek fizyczny jest ten sam. Kalibracja musi jasno określać jednostki obu osi.
Dwa wzorce wyznaczają nachylenie i zero
W syntetycznym przykładzie wzorzec m/z = 24 u daje y = 49 mm, a 36 u — y = 73 mm. Otrzymujemy a = (73 − 49)/(36 − 24) = 2 mm/u. Następnie b = 49 − 2 · 24 = 1 mm. Dla nieznanego śladu y = 63 mm:
\frac{m}{z}=\frac{63\,\mathrm{mm}-1\,\mathrm{mm}}{2\,\mathrm{mm/u}}=31u.
Dzielenie samego y przez nachylenie dałoby 31,5 u. To nie pomyłka w działaniu kalkulatora, lecz pominięcie zera. Dwa punkty pozwalają dopasować prostą, ale nie dowodzą jej poprawności na całym zakresie. Trzeci niezależny wzorzec i powtórzenia pomagają wykryć odchylenia od modelu lub dryf. Tutaj nie dodajemy szumu ani nie udajemy danych z rzeczywistego pomiaru.
Co znosi się w porównaniu dwóch śladów?
Przy jednakowych E, Bₛ i Bₐ oraz poprawnie odjętym b stosunek odległości jest równy stosunkowi m/z:
\frac{d_2}{d_1}=\frac{(m/z)_2}{(m/z)_1},\qquad d_i=y_i-b.
Wspólny błąd mnożący skalę d znosi się w tym stosunku, lecz nie poprawia bezwzględnej wartości obu mas. Stałe przesunięcie b znosi się w różnicy y₂ − y₁, ale nie w ilorazie y₂/y₁. Gdy pola zmieniono pomiędzy odczytami, nie wolno zakładać wspólnego współczynnika bez ponownej kontroli.
Proste kryterium rozróżnienia z granic odczytu
Załóżmy, że każdy odczyt ma niezależnie dopuszczalną granicę błędu ±w. Nie jest to odchylenie standardowe ani szerokość wiązki. Dwa przedziały [d₁ − w, d₁ + w] oraz [d₂ − w, d₂ + w] są rozłączne wtedy i tylko wtedy, gdy:
|d_2-d_1|>2w.
Przy równości stykają się w jednym punkcie: nadal istnieje odczyt zgodny z oboma. Zwiększenie Bₐ zmniejsza wszystkie promienie i odstępy, więc przy tym samym bezwzględnym w może utrudnić rozróżnienie. Nie wnioskujemy z tego o pełnej zdolności rozdzielczej rzeczywistego spektrometru, która zależy także od profili wiązki, szczelin, ogniskowania i szumu.
Granice wyniku lepiej sprawdzić przed zaokrągleniem
Dla dokładnie zadanej szybkości m/q = Bₐd/(2v). Gdy dodatnie Bₐ i d mają niezależne granice ±ΔB i ±Δd, najmniejszy wynik otrzymamy z obu dolnych granic, największy z obu górnych:
\left(\frac mq\right)_{\min}=\frac{(B_a-\Delta B)(d-\Delta d)}{2v},\qquad \left(\frac mq\right)_{\max}=\frac{(B_a+\Delta B)(d+\Delta d)}{2v}.
Ten zapis zakłada Bₐ > ΔB oraz d > Δd. Mnożenie tworzy człon ΔBΔd, więc granice nie muszą być dokładnie symetryczne wokół wartości nominalnej. Gdy także v ma niepewność, trzeba ją uwzględnić; w zadaniu trzecim celowo ustalamy v dokładnie jako wejście modelu.
W pracowni zapisuj pary prób ze zmienianym wyłącznie Bₐ albo w. Obraz automatycznie dobiera skalę, dlatego porównuj także wartości w tabeli i CSV. Podobnie duży rysunek dwóch torów nie oznacza tych samych rozmiarów fizycznych.
Zadania do tego tematu
- Dwa wzorce i przesunięte zero detektora
- Czy dwa miejsca trafienia da się rozróżnić przy zadanej granicy odczytu?
- Dokładne granice m/q przy błędach pola i odległości
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto