Pole pływowe w trzech kierunkach: rozciąganie i ściskanie
Pole pływowe nie rozciąga układu jednakowo we wszystkich kierunkach. Wzdłuż linii do źródła kulki się rozsuwają, a poprzecznie zbliżają. Otrzymamy pełny wzór wektorowy i sprawdzimy go na modelowych danych z trzech osi.
W tym materiale
Pole pływowe nie rozciąga układu jednakowo we wszystkich kierunkach. Wzdłuż linii do źródła kulki się rozsuwają, a poprzecznie zbliżają. Otrzymamy pełny wzór wektorowy i sprawdzimy go na modelowych danych z trzech osi.
Potrzebne wiadomości: Grawitacja różnicowa, składowe wektora, pochodne cząstkowe lub przybliżenie liniowe.
Ważna jest także zmiana kierunku pola
W poprzedniej lekcji punkty leżały na jednej prostej ze źródłem. Kulka przesunięta w bok też jest do niego przyciągana, ale wektor siły jest skośny. Odejmując pole w środku, otrzymamy składową skierowaną z powrotem ku osi. To ściskanie poprzeczne towarzyszy rozciąganiu wzdłużnemu.
Używamy tego samego swobodnie spadającego, nieobracającego się układu. W rozpatrywanej chwili źródło μ znajduje się w (D,0,0), a punkt próbny w r⃗ = (x,y,z), gdzie |r⃗| ≪ D. Zewnętrzne pole ma postać μ(D − x, −y, −z)/[(D − x)² + y² + z²]³ᐟ². Odejmujemy μ/D² w osi x i zachowujemy wyrazy pierwszego rzędu:
\delta\vec g=K(2x,-y,-z),\qquad K=\frac\mu{D^3}.
Skąd współczynniki? Zmiana x skraca odległość i zmienia długość pola, dając 2Kx. Dla niewielkiego y odległość zmienia się dopiero w drugim rzędzie, ale kierunek zmienia się już w pierwszym: składowa y wynosi −μy/D³. Dla z rachunek jest taki sam.
Zapis macierzowy i dowolny kierunek źródła
Macierz gradientu nazywamy tensorem pływowym. W tych osiach ma przekątną (2K, −K, −K), a pozostałe elementy są zerowe. Gdy źródło leży w kierunku jednostkowego wektora n⃗, wygodniejszy jest zapis:
\delta\vec g=K[3\vec n(\vec n\cdot\vec r)-\vec r].
Rozkłada on r⃗ na część wzdłuż n⃗ i prostopadłą. Pierwsza otrzymuje współczynnik 2K, druga −K. Dla wielu odległych źródeł dodajemy ich wektory lub macierze, zachowując rzeczywiste kierunki. Nie wystarczy dodać długości strzałek.
Co mówi suma współczynników?
Ślad macierzy wynosi 2K − K − K = 0. Jest to zgodne z brakiem masy źródłowej w małej badanej okolicy, gdzie dywergencja zewnętrznego pola grawitacyjnego znika. Nie oznacza, że każdy wymiar ani objętość dowolnego ruchomego układu pozostają dokładnie stałe przez dowolnie długi czas. Zachowanie objętości w rozwinięciu najniższego rzędu nie zastępuje rozwiązania dynamiki.
Krótka obserwacja rozdzielonych kulek
Dla dwóch kulek o początkowej separacji L wzdłuż x różnica ich przyspieszeń wynosi 2KL; wzdłuż y wynosi −KL. Przy zerowej początkowej prędkości względnej i na tyle krótkim czasie τ, że gradient oraz separacja zmieniają się nieznacznie:
\Delta L_x\approx KL\tau^2,\qquad \Delta L_y\approx-\frac12KL\tau^2.
To przybliżenie z ΔL ≈ δaτ²/2, nie wzór na pełny ruch w czasie obiegu. Wymaga m.in. Kτ² ≪ 1 oraz niewielkiej zmiany odległości i kierunku źródła.
Pracownia: od różnic przyspieszeń do gradientu
Ustaw w myślowym doświadczeniu trzy jednakowe bazy pomiarowe w prostopadłych kierunkach. Zmierz różnice przyspieszeń, podziel każdą przez długość odpowiedniej bazy i porównaj z proporcją 2:−1:−1. Dodanie jednakowego przyspieszenia do wszystkich kulek nie zmieni wyników. Niezgodność może oznaczać inne źródło, obrót osi, siły niegrawitacyjne albo błąd pomiaru; nie przypisuj od razu każdej różnicy jednej punktowej masie.
Zadania do tego tematu
- Dwie jednakowe bazy w różnych kierunkach
- Punkt poza osiami: oddziel składową wzdłużną od poprzecznej
- Trzy pomiary gradientu: znajdź niespójny kanał
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto