Najpierw przewidź
Czy większa pojemność cieplna zmienia temperaturę ustaloną? Czy włączona grzałka zawsze oznacza wzrost temperatury?
Przykład bez zasilania: C=1200 J/K, G=2 W/K, T₀=80°C i Tₒ=20°C. Stała czasowa wynosi 600 s, czyli 10 min, a T(t)=20°C+60 K·exp(−t/10 min). Dla t=0, 5, 10, 20 i 30 min temperatury wynoszą odpowiednio 80,00; 56,39; 42,07; 28,12 i 22,99°C. Po 10 min ciało oddało około 45 512,68 J, jego energia zmieniła się o −45 512,68 J, a moc do otoczenia wynosi około 44,15 W. Jeśli zamiast tego zaczniemy od 20°C i włączymy 80 W, temperatura ustalona wyniesie 60°C, a po 10 min temperatura ciała około 45,28°C. Źródło dostarczy wtedy 48 000 J; około 30 341,79 J pozostanie w ciele, a 17 658,21 J przejdzie do otoczenia.
Przykład do porównania
To stały przykład obliczeniowy dla warunków podanych w podpisie. Zmiana ustawień modelu nie zmienia tej tabeli.
| Czas t (min) | Temperatura T (°C) | Moc do otoczenia (W) | Energia oddana od początku (J) |
|---|---|---|---|
| 0 | 80,00 | 120,00 | 0,00 |
| 5 | 56,39 | 72,78 | 28 329,79 |
| 10 | 42,07 | 44,15 | 45 512,68 |
| 20 | 28,12 | 16,24 | 62 255,86 |
| 30 | 22,99 | 5,97 | 68 415,33 |
Odczyty modelu
Porównaj swoje próby
Zapisz ustawienia i odczyty, zmień jeden parametr i zapisz kolejną próbę. To wyniki modelu. Tabela pozostaje na tej stronie do jej zamknięcia; możesz pobrać ją jako CSV. Wyczyszczenie tabeli możesz cofnąć do chwili zapisania nowej próby.
Brak zapisanych prób. Możesz porównać do 20 prób.
| Próba | Ustawienia | Odczyty |
|---|
Jak działa ten model?
C jest pojemnością cieplną całego modelowego ciała, w J/K. Dla jednorodnej próbki C=mc. G w W/K opisuje łączną wymianę z otoczeniem; nie jest przewodnością materiału λ w W/(m·K). W liniowym przybliżeniu moc oddawana wynosi G(T−Tₒ).
Bilans C·dT/dt=P−G(T−Tₒ) mówi, że temperaturę zmienia dopływ minus odpływ. Dodatnia moc do otoczenia chłodzi ciało, a ujemna oznacza ogrzewanie go przez otoczenie. Wartości temperatur w równaniu mogą być w stopniach Celsjusza, bo odejmujemy je w tej samej skali.
Stan ustalony spełnia P=G(T∞−Tₒ), więc T∞=Tₒ+P/G. Stała czasowa τ=C/G. Rozwiązanie ma postać T(t)=T∞+(T₀−T∞)exp(−t/τ). Suwak czasu używa minut; obliczenie przelicza je na sekundy. Odtwarzanie jest przyspieszone, a punkt na wykresie wskazuje czas modelu, nie czas rzeczywisty od kliknięcia.
Po jednej stałej czasowej pozostaje około 36,8% początkowej różnicy względem T∞. Nie jest to 36,8% całej temperatury w skali Celsjusza. Przy braku zasilania T∞=Tₒ. Ciało chłodniejsze od otoczenia ogrzewa się ku Tₒ; wzór nie wymaga wtedy ujemnego G.
Energia zasilania to P·t, a zmiana energii ciała to C[T(t)−T₀]. Ich różnica jest energią oddaną otoczeniu Q_ot. Wskazanie ujemnego Q_ot oznacza pobranie energii z otoczenia. Zapisz próbę początkową i po 10 minutach, aby sprawdzić E_zasilania=ΔU+Q_ot bez mnożenia zmiennej mocy strat przez czas.
Przy P=0 podwój C, zachowując G i temperatury. Do takiej samej temperatury potrzeba dwa razy więcej czasu. Potem wróć do C początkowego i podwój G: czas zmaleje dwukrotnie. Dla niezerowego P zmiana G wpływa także na temperaturę ustaloną, więc porównuj oddzielnie skalę czasu i końcową temperaturę.
Ustaw T₀=20°C, P=80 W i pozostałe wartości domyślne. Po 10 min otrzymasz około 45,28°C. Zapisz próbę. Aby zasymulować wyłączenie, wpisz otrzymaną temperaturę jako nową T₀, ustaw P=0 i przesuń czas do zera. Po kolejnych 10 min temperatura wyniesie około 29,30°C. Zmiana parametrów przelicza cały przebieg od nowa; nie jest automatycznym przełączaniem podczas jednej animacji.
Wykres pokazuje pełne 30 minut, a skala temperatury dopasowuje się do parametrów. Czytaj jej liczby przed porównaniem dwóch rysunków. Krzywa nie symuluje wrzenia, zamarzania, parowania ani oddzielnej temperatury wnętrza. Zmienne straty radiacyjne lub konwekcyjne mogą sprawić, że rzeczywista krzywa nie będzie wykładnicza.
Założenia i granice
- Jedna temperatura całego modelowego ciała; C jest dodatnie i stałe. Brak przemian fazowych, pracy mechanicznej, przepływu masy i opóźnienia czujnika.
- Stałe G>0 i stała temperatura otoczenia. Dla konwekcji G=hA przy stałym h. Jeśli zmierzone G obejmuje już promieniowanie, nie dodajemy tej samej straty ponownie.
- Moc P jest stała w obrębie jednej próby. Temperatura ustalona jest granicą modelu; nie musi być osiągalna przez każdy rzeczywisty materiał w zakresie zachowania jego właściwości.
- Model nie liczy oddzielnie promieniowania z czwartych potęg temperatur. W takim rachunku potrzebne są kelwiny i jawny bilans pochłaniania z otoczenia.
Sprawdź samodzielnie
Ustaw C=1200 J/K, G=2 W/K, Tₒ=T₀=20°C i P=80 W. Zapisz temperaturę po 10 min oraz bilans energii. Potem podwój C i porównaj temperaturę po 20 min. Czy zmieniła się temperatura ustalona? Na koniec przywróć C=1200 J/K i ustaw T₀=80°C: co się stanie mimo włączonej grzałki?
Sprawdź rozwiązanie
Pierwsza próba daje T≈45,2848°C, T∞=60°C, τ=10 min, E_zasilania=48 000 J, ΔU≈30 341,79 J i Q_ot≈17 658,21 J. Po podwojeniu C stała czasowa wynosi 20 min, więc po 20 min temperatura jest taka sama, około 45,2848°C. T∞ nadal wynosi 60°C. Dla T₀=80°C i pierwotnego C ciało stygnie ku 60°C, mimo że grzałka działa: początkowo oddaje 120 W, dostaje 80 W, więc moc netto wynosi −40 W. Po 10 min ma około 67,3576°C.