Grzanie ze stratami: moc grzałki a temperatura końcowa
Grzałka może pracować bez przerwy, a temperatura przestać rosnąć. Dopływ energii nadal trwa, lecz równie szybko energia uchodzi do otoczenia. Z jednego bilansu obliczymy temperaturę graniczną, czas ogrzewania i energię utraconą po drodze.
W tym materiale
Grzałka może pracować bez przerwy, a temperatura przestać rosnąć. Dopływ energii nadal trwa, lecz równie szybko energia uchodzi do otoczenia. Z jednego bilansu obliczymy temperaturę graniczną, czas ogrzewania i energię utraconą po drodze.
Potrzebne wiadomości: Bilans energii, stygnięcie Newtona, stała czasowa i funkcja wykładnicza.
Dopływ minus odpływ
Do modelowego ciała dostarczamy stałą moc P. Współczynnik G i temperatura otoczenia To są stałe. Całkowita pojemność C obejmuje wszystkie części, których wspólną temperaturę śledzimy. Bilans ma postać:
C\frac{\mathrm dT}{\mathrm dt}=P-G(T-T_o).
Prawa strona jest mocą netto zmieniającą energię ciała. Nie utożsamiamy mocy zasilania z mocą ogrzewania: przy dużej różnicy temperatur znaczna część dopływu może od razu przechodzić do otoczenia.
Równowaga przepływów nie oznacza wyłączenia grzałki
Temperatura przestaje się zmieniać, gdy P = G(T − To). Oznaczmy tę temperaturę przez T∞:
T_\infty=T_o+\frac{P}{G}.
Na przykład P = 80 W, G = 2 W/K i To = 20°C dają T∞ = 60°C. Przy tej temperaturze grzałka nadal dostarcza 80 J/s, a otoczenie odbiera 80 J/s. Energia ciała pozostaje stała. To stan ustalony z przepływem energii, a nie pełna równowaga cieplna ciała z chłodniejszym otoczeniem.
Jeśli T jest trochę niższa od T∞, odpływ jest mniejszy od P i ciało się ogrzewa. Jeśli T jest wyższa, odpływ wygrywa i ciało stygnie mimo włączonej grzałki. Ten model ma stabilną temperaturę ustaloną.
Temperatura w dowolnej chwili
Po odjęciu T∞ otrzymujemy takie samo równanie wykładniczego zaniku jak przy stygnięciu. Tym razem zanika różnica względem temperatury ustalonej, a nie względem temperatury otoczenia:
T(t)=T_\infty+(T_0-T_\infty)e^{-t/\tau},\qquad \tau=\frac{C}{G}.
Zwiększenie C przy stałym P i G nie zmienia T∞, lecz wydłuża dojście do zadanej temperatury. Zwiększenie G działa na dwa sposoby: skraca τ i obniża T∞. Krótsza stała czasowa nie oznacza więc automatycznie szybszego osiągnięcia dowolnego gorącego celu — cel może stać się nieosiągalny.
Czy zadana temperatura jest osiągalna?
Jeśli startujemy poniżej T∞, skończony dodatni czas istnieje tylko dla celu Tc pomiędzy T0 a T∞:
t=\tau\ln\frac{T_\infty-T_0}{T_\infty-T_c}.
Dla celu równego T∞ mianownik dąży do zera, a czas rośnie bez ograniczenia. Cel ponad T∞ nie daje dodatniego rzeczywistego rozwiązania. To wskazówka do sprawdzenia modelu i danych, nie powód do usunięcia znaku z logarytmu.
Bilans energii podczas nagrzewania
Źródło dostarcza energię Ein = Pt. Energia ciała zmienia się o ΔU = C[T(t) − T0]. Reszta jest całkowitą energią oddaną otoczeniu:
Q_{\mathrm{ot}}=Pt-C[T(t)-T_0].
Jest to wynik całkowania zmiennej mocy strat, a nie mnożenia końcowych strat przez czas. Qot może być ujemne, gdy otoczenie netto ogrzewa początkowo zimne ciało. Zachowujemy znaki z tego samego bilansu.
Po wyłączeniu zaczyna się nowy etap
Temperatura nie skacze w chwili wyłączenia idealnej grzałki. Zmienia się jej pochodna. Temperaturę z końca grzania traktujemy jako początek stygnięcia, a czas w drugim wzorze liczymy od chwili wyłączenia. Dla wyłączenia po 600 s i dalszego stygnięcia przez 600 s otrzymujemy kolejno około 45,28°C i 29,30°C.
W pracowni ustaw 80 W i początkowe 20°C. Zapisz odczyt po 10 min, następnie wpisz tę temperaturę jako początkową, ustaw moc zero i rozpocznij nową próbę. To dwa osobne etapy modelu, nie ciągły eksperyment z automatycznym przełącznikiem.
Sprawdź: czy podwojenie C podwoi temperaturę ustaloną?
Nie. T∞ zależy od P/G i To. Podwojona pojemność oznacza dwa razy większą energię potrzebną do tej samej zmiany temperatury i dwa razy większą stałą czasową.
Zadania do tego tematu
- Grzałka 80 W: temperatura po dziesięciu minutach i osiągalny cel
- Dwa etapy: grzanie, wyłączenie i sprawdzenie bilansu energii
- Dobór mocy do temperatury wymaganej po dziesięciu minutach
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto