v2.0.9817.33678
Fizyka dla każdego
Potencjały termodynamiczne i warunki równowagi · 1 min czytania

Zerowa pochodna nie wystarcza: dwa minima energii swobodnej

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Przy stałych T, V i n dopuszczone stany układu opisuje bezwymiarowy parametr x z zakresu −1,5 ≤ x ≤ 1,5. Modelowa energia swobodna wynosi F(x) = F0 + E0(x² − 1)², gdzie E0 = 2,00 kJ. a) Znajdź punkty stacjonarne i sklasyfikuj je; sprawdź także końce zakresu. b) Czy x = 0 jest stabilną równowagą? c) Jaka jest granica pracy możliwej do uzyskania przy przejściu z x = 0 do x = 1 w kontakcie z termostatem? Czy sam potencjał określa czas takiego przejścia?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Wskazówka

Oblicz pierwszą i drugą pochodną po x. Wartość F w punkcie stacjonarnym trzeba jeszcze porównać z pozostałymi dopuszczonymi stanami.

Rozwiązanie

Punkty stacjonarne i krzywizna

\frac{dF}{dx}=4E_0x(x^2-1),\qquad\frac{d^2F}{dx^2}=4E_0(3x^2-1).

Pierwsza pochodna znika dla x = −1, 0, 1. Przy x = ±1 druga pochodna wynosi 8E0 > 0, więc są to minima; oba mają F = F0. Przy x = 0 krzywizna wynosi −4E0 < 0, a F = F0 + 2,00 kJ: to maksimum lokalne.

Na końcach zakresu x = ±1,5 przyrost potencjału wynosi 2,00 kJ · (2,25 − 1)² = 3,125 kJ, więc nie ma tam niższego stanu. Minima przy ±1 są globalne w podanej dziedzinie.

Stabilność i praca

x = 0 nie jest stabilną równowagą. Dowolnie mała zmiana w jedną lub drugą stronę obniża F. W idealnym deterministycznym modelu układ może formalnie pozostać dokładnie na maksimum, ale jego reakcja na zaburzenie odróżnia ten punkt od minimum.

Dla przejścia 0 → 1 zmiana F wynosi −2,00 kJ, więc W ≤ 2,00 kJ. Równość wymaga odwracalnego sterowania przejściem; swobodna relaksacja bez odbioru pracy nie odzyska tej energii jako pracy. Czasu przejścia nie da się wyznaczyć z samego F(x): brak prawa ruchu, współczynnika oporu i informacji o fluktuacjach. Model nie wybiera również, które z dwóch równoważnych minimów zostanie osiągnięte po małym nieokreślonym zaburzeniu.

Powiązana teoria

Energia swobodna: granica pracy i warunki równowagi

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.