Promienie równoległe po przejściu przez soczewkę
Przedmiot ustawiono dokładnie w ognisku przedmiotowym cienkiej soczewki skupiającej. Czy równanie daje y=0? Wyjaśnij wynik.
Dodatkowa próba: Porównaj z ustawieniem x=2f: gdzie znajduje się obraz i jakie ma powiększenie?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
W tym zadaniu
Wskazówka
W równaniu znika 1/y, nie y.
Rozwiązanie
Nie myl liczby z jej odwrotnością
Podstawienie x=f do 1/f=1/x+1/y usuwa dwa jednakowe składniki. Pozostaje 1/y=0. Żadna skończona dodatnia ani ujemna liczba y nie ma zerowej odwrotności. Mówimy więc o granicy obrazu w nieskończoności.
Konstrukcja promieni mówi to samo bez rachunku: za soczewką promienie od punktu w ognisku wychodzą równolegle. Nie przecinają się przy środku soczewki ani na ekranie ustawionym w skończonej odległości.
Warto zachować postać, która pokazuje osobno licznik i mianownik. Dla x różnego od f po sprowadzeniu odwrotności do wspólnego mianownika:
\frac1y=\frac{x-f}{fx}\quad\Longrightarrow\quad y=\frac{fx}{x-f}.
Wszystkie odległości w liczniku i mianowniku muszą mieć tę samą jednostkę. Dla x = 2f dostajemy y = 2f²/f = 2f. Dla x zbliżającego się do f mianownik zmierza do zera, a odległość obrazu rośnie co do wartości. W samym x = f wracamy do równania odwrotności; nie dzielimy liczby przez zero.
Odległy ekran nie jest potrzebny do rozpoznania kierunku promieni. Z dowolnego wybranego punktu przedmiotu w płaszczyźnie ogniskowej wychodzi za soczewką wiązka równoległa. Różne punkty tej płaszczyzny dają różne kierunki wiązek. Zdanie „promienie wychodzą równolegle” odnosi się do promieni pochodzących od jednego punktu, nie wszystkich punktów naraz.
Przedmiot w ognisku
Mamy 1/y=0, czyli obraz w granicy znajduje się w nieskończoności. Promienie wychodzą równolegle. To nie obraz w środku soczewki; pomylenie liczby z jej odwrotnością prowadzi do błędnego wniosku.
Przedmiot w podwójnej ogniskowej
Dla x=2f otrzymujemy 1/y=1/f−1/(2f)=1/(2f), czyli y=2f. Powiększenie m=−1 oznacza odwrócony obraz tej samej wielkości. Tym razem przecięcie jest rzeczywiste i skończone.
Porównanie pomaga sprawdzić, co zrobiliśmy przy odwracaniu równania. Jeśli mianownik zmierza do zera, odległość rośnie co do wartości; nie zmierza do zera. W okolicy x=f mała zmiana położenia może silnie zmieniać odległość obrazu.
Powiązana teoria
Soczewka cienka: konstrukcja obrazu, znaki i korekcja wzroku
Dalsza lektura
Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »
← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto