Zadanie 3 - Mechanika relatywistyczna - długość pręta
Dwa pręty o długościach spoczynkowych l1 = 1.0m i l2 = 2.0 m leżące na pewnej prostej poruszają się wzdłuż tej prostej z prędkościami v1 = 0.8c i v2 = 0.6c względem laboratoryjnego układu odniesienia odpowiednio, gdzie c oznacza prędkość światła w próżni. Wyznaczyć długość drugiego pręta w układzie odniesienia związanym z pierwszym prętem, gdy:
a) oba pręty poruszają się w tę samą stronę;
b) pręty poruszają się na przeciw siebie.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
W tym zadaniu
1. Który pręt mierzymy i w jakim układzie?
W obu podpunktach mierzymy drugi pręt w układzie spoczynkowym pierwszego. Jego długość spoczynkowa wynosi l₂ = 2,0 m. Pierwszy pręt wyznacza układ odniesienia; jego własna długość l₁ = 1,0 m nie jest potrzebna do obliczenia długości drugiego pręta.
Niech S oznacza laboratorium, a S₁ układ pierwszego pręta. Dodatni zwrot osi x w S wybieramy zgodnie z ruchem pierwszego pręta, więc prędkość układu S₁ wynosi V = +0,8c. Najpierw wyznaczymy prędkość drugiego pręta w S₁. Dopiero potem zastosujemy skrócenie długości.
2. Oba pręty poruszają się w tę samą stronę
W laboratorium drugi pręt ma prędkość u₂ = +0,6c. Transformacja prędkości wzdłuż osi ruchu daje:
u_2^\prime=\frac{u_2-V}{1-u_2V/c^2}=\frac{0{,}6c-0{,}8c}{1-0{,}48}=-\frac5{13}c.
Znak minus jest sensowny: pierwszy pręt porusza się szybciej i wyprzedza drugi. W układzie pierwszego drugi przemieszcza się w ujemnym zwrocie osi. Do długości potrzebujemy kwadratu tej prędkości:
L_a=l_2\sqrt{1-\frac{(u_2^\prime)^2}{c^2}}=2\,\mathrm m\sqrt{1-\frac{25}{169}}=2\,\mathrm m\frac{12}{13}=\frac{24}{13}\,\mathrm m\approx1{,}85\,\mathrm m.
3. Pręty poruszają się naprzeciw siebie
Pierwszy pręt nadal ma prędkość +0,8c, ale drugi ma teraz u₂ = −0,6c. Korzystamy z tej samej transformacji, wstawiając prędkość ze znakiem:
u_2^\prime=\frac{-0{,}6c-0{,}8c}{1+0{,}48}=-\frac{35}{37}c.
Wartość prędkości względnej jest mniejsza od c. Suma wartości laboratoryjnych, 1,4c, opisuje w laboratorium tempo zmniejszania odległości, ale nie prędkość jednego pręta mierzoną w układzie drugiego.
L_b=2\,\mathrm m\sqrt{1-\frac{1225}{1369}}=2\,\mathrm m\frac{12}{37}=\frac{24}{37}\,\mathrm m\approx0{,}649\,\mathrm m.
4. Co oznacza pomiar długości?
Obserwator w S₁ musi wyznaczyć położenia obu końców pręta w tej samej chwili czasu S₁. Nie wystarczy odczytać dwóch laboratoryjnych położeń i odjąć ich bez przekształcenia czasu. Właśnie różna jednoczesność w układach jest częścią zjawiska skrócenia długości. Wzór nie opisuje fotografii zrobionej aparatem: światło od obu końców może docierać do aparatu przez różne czasy.
Odpowiedź: drugi pręt ma w układzie pierwszego długość około 1,85 m dla ruchu w tę samą stronę i około 0,649 m dla ruchu naprzeciw siebie. Obie są mniejsze od jego długości spoczynkowej 2,0 m. Większa prędkość względna w podpunkcie b) daje silniejsze skrócenie.
Kontrola: co otrzymamy przy jednakowych laboratoryjnych prędkościach?
Jeśli u₂ = V, transformacja daje u′₂ = 0. Oba pręty spoczywają wtedy względem siebie i drugi ma w S₁ pełną długość spoczynkową l₂. Długość pierwszego pręta nadal nie wchodzi do wzoru.
Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »
← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Komentarze (2)
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto