Zadanie 4 - Mechanika relatywistyczna - dylatacja czasu, droga relatywistyczna
Własny średni czas życia mezonu Pi (tzn. średni czas zmierzony w układzie spoczywającym względem tej cząstki elementarnej, po którym rozpada się ona na inne cząstki) wynosi t0= 2,5*10^-8 s.
Obliczyć średni czas życia tego mezonu, jeżeli porusza się on z prędkością v1 = 0.7c lub v2 = 0.99c.
Obliczyć, jaką odległość przebędzie mezon w czasie równym jego średniemu czasowi życia.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
W tym zadaniu
1. Czyj zegar mierzy podany czas?
Dany w zadaniu czas własny to średni czas życia mezonu w jego układzie spoczynkowym. Początek i koniec życia pojedynczej cząstki zachodzą w tym układzie w tym samym miejscu. Oznaczmy tę średnią przez τ₀ = 2,5·10⁻⁸ s. W laboratorium mezon się porusza; średni odstęp między jego powstaniem a rozpadem oznaczymy przez τ. Nie mieszajmy tych dwóch czasów przy obliczaniu drogi.
Zakładamy stałą prędkość aż do rozpadu i pomijamy utratę energii w ośrodku. Dla obu podanych prędkości korzystamy z tej samej zależności:
\tau=\gamma\tau_0,\qquad \gamma=\frac{1}{\sqrt{1-v^2/c^2}}.
Współczynnik γ jest bezwymiarowy. Dla niezerowej prędkości jest większy od 1, więc laboratorium przypisuje cząstce dłuższy średni czas życia. To nie jest dodatkowy czas dopisany do τ₀, lecz mnożnik wynikający z porównania układów odniesienia.
2. Mezon o prędkości 0,7c
\gamma_1=\frac{1}{\sqrt{1-(0{,}7)^2}}=\frac{1}{\sqrt{0{,}51}}\approx1{,}4003.
\tau_1=1{,}4003\cdot2{,}5\cdot10^{-8}\,\mathrm s\approx3{,}50\cdot10^{-8}\,\mathrm s.
Do drogi w laboratorium potrzebujemy prędkości względem laboratorium i czasu mierzonego w laboratorium. Przy szkolnym przybliżeniu c ≈ 3·10⁸ m/s:
\ell_1=v_1\tau_1=(0{,}7\cdot3\cdot10^8\,\mathrm{m/s})(3{,}5007\cdot10^{-8}\,\mathrm s)\approx7{,}35\,\mathrm m.
Potęgi 10⁸ i 10⁻⁸ się skracają, a sekunda skraca się z sekundą w mianowniku jednostki prędkości. Zostaje metr.
3. Mezon o prędkości 0,99c
Tutaj trzeba szczególnie uważać na pierwiastek. Najpierw obliczamy jego argument, następnie pierwiastek, a dopiero na końcu odwrotność:
1-(0{,}99)^2=0{,}0199,\qquad \sqrt{0{,}0199}\approx0{,}141067.
\gamma_2=\frac{1}{0{,}141067}\approx7{,}0888,\qquad \tau_2\approx7{,}0888\cdot2{,}5\cdot10^{-8}\,\mathrm s=1{,}7722\cdot10^{-7}\,\mathrm s.
Odwrotność samego 0,0199 wynosi około 50,25, ale jest to γ², nie γ. Zastąpienie pierwiastka jego argumentem zmieniłoby fizyczny wynik.
\ell_2=(0{,}99\cdot3\cdot10^8\,\mathrm{m/s})(1{,}7722\cdot10^{-7}\,\mathrm s)\approx52{,}63\,\mathrm m.
Drugi mezon przebywa średnio znacznie większą drogę. Jego prędkość wzrosła tylko około 1,41 raza, lecz laboratoryjny średni czas życia wzrósł około 5,06 raza. Obydwa czynniki wpływają na drogę.
Odpowiedź i znaczenie słowa „średni”
| Prędkość | Średni czas | Średnia droga |
|---|---|---|
| 0,7c | 3,50·10⁻⁸ s | 7,35 m |
| 0,99c | 1,77·10⁻⁷ s | 52,63 m |
Nie każdy mezon rozpada się dokładnie po czasie τ. Rozpady są losowe. Dla dużej grupy jednakowych cząstek i stałej prędkości liczba pozostałych mezonów maleje jak N(t) = N₀ exp(−t/τ); po czasie τ pozostaje około 36,8% początkowej grupy. Średni czas życia nie jest czasem połowicznego zaniku.
Dla podanej stałej prędkości średnia droga jest równa vτ. W układzie spoczynkowym mezonu jego własna droga wynosi zero — to laboratorium przemieszcza się względem niego. Nie można więc obliczać laboratoryjnej drogi jako vτ₀. Gdy v/c dąży do zera, γ dąży do 1 i oba średnie czasy się zrównują.
Sprawdź rozumowanie: co zostaje po czasie τ?
Pozostaje N₀/e, nie połowa N₀. Połowa pozostaje po czasie T₁/₂ = τ ln 2. Dylatacja wydłuża w laboratorium zarówno średni czas życia, jak i czas połowicznego zaniku o ten sam czynnik γ.
Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »
← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Komentarze (3)
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto