Zadanie 1 - Mechanika relatywistyczna - odległość między cząstkami
Dwie cząstki o jednakowych prędkościach v=0.75c poruszają się po jednej prostej i padają na tarczę w odstępie czasu t=10^-8 s. Obliczyć odległość między tymi cząstkami w locie w układzie odniesienia związanym z nimi.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
W tym zadaniu
1. Co mierzy podany odstęp czasu?
Niech S będzie układem nieruchomej tarczy, a S′ wspólnym układem spoczynkowym obu cząstek. Przed uderzeniami cząstki lecą w tym samym kierunku z jednakową szybkością v = 0,75c; ich wzajemna odległość w S′ pozostaje stała. Podany \Delta t_0=10^{-8}\,\mathrm s jest odstępem między uderzeniami w ten sam punkt tarczy, mierzonym zegarem tarczy. Nie jest odstępem czasowym mierzonym jednym zegarem którejś cząstki.
2. Najpierw odległość w układzie tarczy
W chwili uderzenia pierwszej cząstki druga ma jeszcze do tarczy drogę L. Pokona ją ze stałą szybkością v w czasie Δt₀, zatem L=v\Delta t_0. To odległość między położeniami obu cząstek wyznaczonymi jednocześnie w S.
3. Długość spoczynkowa i poprawny pierwiastek
Odległość L₀ wyznaczona jednocześnie w S′ jest długością spoczynkową tego układu dwóch cząstek. Skrócenie długości daje L=L_0/\gamma, więc:
L_0=\gamma L=\gamma v\Delta t_0=\frac{v\Delta t_0}{\sqrt{1-v^2/c^2}},\qquad \gamma=\frac1{\sqrt{1-v^2/c^2}}.
W mianowniku jest pierwiastek. Opuszczenie go zmieniłoby γ na γ² i nie byłoby równoważnym przekształceniem.
4. Podstawienie bez przeskoku algebraicznego
1-\frac{v^2}{c^2}=1-\left(\frac34\right)^2=\frac7{16},\qquad \gamma=\frac4{\sqrt7}.
L_0=\frac4{\sqrt7}\cdot\frac34c\Delta t_0=\frac3{\sqrt7}c\Delta t_0=\frac{3\sqrt7}{7}c\Delta t_0.
Dla dokładnej wartości SI c = 299 792 458 m/s:
L_0=\frac3{\sqrt7}\,(299792458\,\mathrm{m/s})(10^{-8}\,\mathrm s)\approx3{,}3993\,\mathrm m\approx3{,}40\,\mathrm m.
Odpowiedź: w układzie spoczynkowym cząstek odległość wynosi około 3,40 m. Przy szkolnym c ≈ 3·10⁸ m/s dostaniemy około 3,402 m, co po rozsądnym zaokrągleniu daje tę samą odpowiedź. Jednostki m/s razy s skracają się do metra.
5. Sprawdzenie przez transformację dwóch zdarzeń
W S oba uderzenia mają \Delta x=0. Transformacja Lorentza daje:
\Delta t^\prime=\gamma\left(\Delta t_0-\frac{v\Delta x}{c^2}\right)=\gamma\Delta t_0,\qquad \Delta x^\prime=\gamma(\Delta x-v\Delta t_0)=-\gamma v\Delta t_0.
W S′ tarcza porusza się w lewo. Między uderzeniami pokonuje odległość |\Delta x^\prime|=L_0 od miejsca pierwszego uderzenia do położenia drugiej cząstki przed jej uderzeniem. Zatem wcześniejszy zapis L_0=v\Delta t^\prime jest poprawny, jeśli wyraźnie zdefiniujemy Δt′ jako czas między uderzeniami w S′. Te zdarzenia nie zachodzą w tym samym miejscu w S′, więc Δt′ nie jest ich czasem własnym.
Kontrola: L₀ > L ≈ 2,248 m, bo γ > 1. Dla v/c dążącego do zera iloraz L₀/L dąży do 1; zostaje klasyczna zależność L ≈ vΔt₀. Wzajemne spoczywanie cząstek nie oznacza, że uderzają w ruchomą tarczę w tej samej chwili.
Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »
← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto