v2.0.9817.20094
Fizyka dla każdego
Statystyki kwantowe: obsady, spin i idealny gaz Fermiego · 1 min czytania

Potencjał chemiczny z obsady: lokalny rachunek i globalne ograniczenie

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Przyjmij kBT = 0,020 eV. Pełny stan o energii ε = 0,080 eV ma średnią obsadę fermionową fF = 0,80. a) Oblicz μ w eV. b) Czy można użyć tego samego μ do gazu nieoddziałujących bozonów, którego najniższa energia jednocząstkowa wynosi ε₀ = 0? c) Jaką wartość graniczną może osiągnąć bozonowa obsada stanu ε = 0,080 eV, gdy μ zbliża się do 0 od dołu? Rozpatruj skończoną średnią obsadę stanu podstawowego przed przejściem do granicy.

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Wskazówka

Z równania fermionowego wyznacz exp[(ε − μ)/(kBT)] = (1 − f)/f. Dla bozonów warunek μ < ε musi działać także dla najniższego stanu, nie tylko dla stanu, o który pytamy.

Rozwiązanie

Odwracamy rozkład fermionowy

\mu=\varepsilon+k_BT\ln\frac{f_F}{1-f_F}=0{,}080\,\mathrm{eV}+0{,}020\,\mathrm{eV}\ln4.

Potencjał chemiczny wynosi 0,107726 eV. Jest większy od energii badanego stanu, co odpowiada obsadzie większej niż 1/2. Dla fermionów nie ma sprzeczności: suma 1 + q jest skończona także przy q > 1.

Sprawdzamy cały gaz bozonowy

Dla bozonów o ε₀ = 0 wymagamy μ < 0. Otrzymana wartość nie spełnia tego warunku. Nawet dla stanu ε = 0,080 eV mielibyśmy q = 4, a szereg 1 + 4 + 16 + … nie byłby zbieżny. Formalna „średnia” 4/(1 − 4) = −4/3 nie ma znaczenia fizycznego; jest skutkiem użycia wzoru poza jego dziedziną.

Graniczna obsada przy dopuszczalnym μ

Przy μ → 0 od dołu różnica ε − μ maleje do 0,080 eV, a x dąży do 4. Dlatego

f_B(\varepsilon)\longrightarrow\frac{1}{e^4-1}\approx0{,}0186574.

Dla każdego μ < 0 obsada jest ściśle mniejsza od tej wartości. Jest ona kresem górnym, nie wartością uzyskiwaną przy skończonej średniej obsadzie stanu podstawowego w tym opisie. Nie możemy niezależnie narzucać dowolnej dużej obsady wybranego stanu, ignorując najniższe energie i warunek całkowitej liczby cząstek.

Powiązana teoria

Rozkłady Fermiego–Diraca i Bosego–Einsteina: od wag do średniej obsady

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.