v2.0.9817.20094
Fizyka dla każdego
Statystyki kwantowe: obsady, spin i idealny gaz Fermiego · 1 min czytania

Ten sam czynnik q = 1/4: średnia, pusta obsada i fluktuacje

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Jeden pełny stan ma q = exp[−(ε − μ)/(kBT)] = 1/4. Rozpatrz oddzielnie nieoddziałujące fermiony i bozony w zespole wielkim kanonicznym. a) Wyznacz Ξ i średnią obsadę. b) Dla bozonów oblicz P(n = 0) oraz P(n ≥ 2). c) Wyznacz wariancję obsady w obu modelach. Możesz użyć tożsamości Var(n) = q df/dq; uzasadnij ją przez różniczkowanie średniej. Czy bozonowa średnia 1/3 oznacza P(n = 1) = 1/3?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Wskazówka

Dla fermionów wystarczą dwa wyniki 0 i 1. Dla bozonów suma ogona od n = 2 jest szeregiem geometrycznym. Różniczkując znormalizowaną średnią, pamiętaj o pochodnej mianownika Ξ.

Rozwiązanie

Normalizacja i średnia

Fermiony: ΞF = 1 + 1/4 = 5/4, a średnia wynosi (1/4)/(5/4) = 0,2. Bozony: ΞB = 1/(1 − 1/4) = 4/3, a średnia wynosi (1/4)/(3/4) = 1/3.

Bozonowa obsada zerowa i ogon

Rozkład ma postać P(n) = (3/4)(1/4)n. Stąd P(0) = 0,75. Prawdopodobieństwo co najmniej dwóch cząstek to

P(n\geq2)=\frac34\frac{(1/4)^2}{1-1/4}=\frac1{16}=0{,}0625.

Natomiast P(1) = (3/4)(1/4) = 0,1875. Jest różne od średniej 1/3, ponieważ w średniej uwzględniamy także n = 2,3,…, każde z odpowiednią wagą n.

Różniczkujemy średnią, nie sam licznik

Zapiszmy f = (Σ nqn)/Ξ. Operator q d/dq zamienia licznik na Σ n²qn, a pochodna 1/Ξ daje drugi składnik −f². Dlatego q df/dq = ⟨n²⟩ − ⟨n⟩². Dla fermionów otrzymujemy

\operatorname{Var}_F(n)=\frac{q}{(1+q)^2}=f_F(1-f_F)=0{,}16.

Dla bozonów znak zmienia się:

\operatorname{Var}_B(n)=\frac{q}{(1-q)^2}=f_B(1+f_B)=\frac49\approx0{,}444444.

Wariancje liczb obsad są bezwymiarowe. Są własnością równowagowego modelu stanu, a nie błędem miernika. Wyniki nie opisują pojedynczego stanu sztucznie przygotowanego z dokładnie ustaloną liczbą cząstek.

Powiązana teoria

Rozkłady Fermiego–Diraca i Bosego–Einsteina: od wag do średniej obsady

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.