v2.0.9818.20647
Fizyka dla każdego
Dipol elektryczny, obrót w polu i uziemiony przewodnik · 2 min czytania

Dipol puszczony z bezruchu: szybkość obrotu i małe drgania

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Sztywny dipol o p = 6,0·10⁻⁸ C·m obraca się bez tarcia wokół osi przez swój środek, prostopadłej do płaszczyzny ruchu. Jego moment bezwładności wynosi I = 3,0·10⁻⁶ kg·m². Jednorodne, stałe pole ma E = 2,0·10⁴ V/m. Pomijamy inne momenty sił.

a) Dipol puszczono bez prędkości z θ = 90°. Oblicz wartość prędkości kątowej przy pierwszym przejściu przez θ = 0°. b) Czy zatrzyma się w tym położeniu? c) W osobnej próbie początkowy kąt wynosi tylko 5°. Oszacuj okres w przybliżeniu małych drgań. Dlaczego ten sam wzór nie daje dokładnego okresu pierwszej próby?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Wskazówka

W pierwszej próbie użyj dokładnej różnicy energii −pE cos θ. Dopiero w drugiej zastąp sin θ przez θ w równaniu momentów.

Rozwiązanie

1. Energia potencjalna przechodzi w ruch obrotowy

Na początku cos 90° = 0, a prędkość kątowa wynosi zero, więc całkowita energia względem umówionego poziomu jest zerowa. Przy θ = 0° energia potencjalna wynosi −pE. Zachowanie energii daje:

0=\frac{I\omega^2}{2}-pE,\qquad |\omega|=\sqrt{\frac{2pE}{I}}.

|\omega|=\sqrt{\frac{2\cdot6{,}0\cdot10^{-8}\cdot2{,}0\cdot10^4}{3{,}0\cdot10^{-6}}}=\sqrt{800}\approx28{,}3\ \mathrm{rad/s}.

Energia kinetyczna wynosi 1,20 mJ. Jednostki pod pierwiastkiem to J/(kg·m²) = s⁻². Jeśli dodatni obrót zwiększa θ, podczas tego przejścia ω jest ujemne; policzyliśmy jego wartość bezwzględną.

2. Zerowy moment nie zeruje prędkości

W θ = 0° moment siły znika tylko w tej chwili. Dipol ma największą prędkość i przechodzi na drugą stronę. Następnie pole go hamuje; bez strat osiągnie θ = −90° z zerową prędkością, po czym zawróci. Do zatrzymania na stałe w minimum potrzebny byłby mechanizm odprowadzania energii.

3. Osobna próba z małym wychyleniem

Równanie Iθ̈ = −pE sin θ przy |θ| ≪ 1 rad przechodzi w Iθ̈ = −pEθ. Współczynnik przy θ jest kwadratem częstości własnej:

\omega_0=\sqrt{\frac{pE}{I}}=20{,}0\ \mathrm{rad/s},\qquad T_0=\frac{2\pi}{20{,}0}\approx0{,}314\ \mathrm s.

Kąt 5° wynosi około 0,0873 rad, więc przybliżenie sin θ ≈ θ jest rozsądne dla całego ruchu drugiej próby. Częstość ω₀ i chwilowa prędkość kątowa ω to różne wielkości: pierwsza określa rytm małych drgań, druga tempo obrotu w danej chwili.

4. Dlaczego nie przenosimy okresu na 90°?

Przy 90° mamy θ = π/2 ≈ 1,571, a sin θ = 1. Ich różnica jest duża. Zastąpienie sin θ przez θ przewiduje tam zbyt duży moment przywracający. Okres dużych drgań będzie dłuższy od T₀. W części a nie popełniliśmy tego przybliżenia, ponieważ skorzystaliśmy z dokładnego cos θ w energii. Można więc poprawnie policzyć prędkość dla dużej amplitudy, nie znając dokładnego okresu.

Powiązana teoria

Dipol w polu: moment siły, energia i stateczność równowagi

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.