v2.0.9818.1161
Fizyka dla każdego
Dipol elektryczny, obrót w polu i uziemiony przewodnik · 2 min czytania

Praca podczas powolnego obrotu dipola i droga powrotna

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Trwały, sztywny dipol ma moment p = 4,0·10⁻⁸ C·m i znajduje się w jednorodnym polu E = 5,0·10³ V/m. Obracamy go bardzo powoli z θ₁ = 30° do θ₂ = 120°, bez tarcia i bez zmiany energii kinetycznej. Energia potencjalna przy 90° wynosi zero.

a) Oblicz energie początkową i końcową oraz pracę zewnętrzną i pracę pola. b) Ile wyniesie łączna praca zewnętrzna po równie powolnym powrocie tą samą drogą do 30°? c) Dlaczego iloczyn momentu w położeniu początkowym i całego kąta obrotu nie daje tu dokładnej pracy?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Wskazówka

Najpierw oblicz pE. Praca zewnętrzna to różnica energii, ponieważ kontrolujemy obrót i pomijamy straty. Moment zmienia się wraz z sin θ.

Rozwiązanie

1. Wspólna skala energii

pE=(4{,}0\cdot10^{-8})(5{,}0\cdot10^3)=2{,}0\cdot10^{-4}\ \mathrm J=0{,}200\ \mathrm{mJ}.

Stąd Ep1 = −0,200 cos 30° mJ ≈ −0,1732 mJ, a Ep2 = −0,200 cos 120° mJ = +0,1000 mJ. Przekroczenie 90° zmienia znak energii względem przyjętego zera. Nie zmienia praw fizyki.

2. Praca zewnętrzna i pola mają przeciwne znaki

W_{\mathrm{zew}}=E_{p2}-E_{p1}=0{,}1000-(-0{,}1732)=+0{,}2732\ \mathrm{mJ}.

Praca pola wynosi −0,2732 mJ. Obracaliśmy w kierunku rosnącego θ, a moment pola dla całego tego zakresu kierował przeciwnie. Znak ujemny jest zgodny z tą geometrią. Energia kinetyczna się nie zmieniła, więc suma obu prac wynosi zero.

Wykres energii potencjalnej podzielonej przez pE w funkcji kąta od 0 do 360 stopni. Minima minus jeden wypadają przy 0 i 360 stopniach, a maksimum plus jeden przy 180 stopniach.
Energia Eₚ = −pE cos θ ma minimum dla momentu zgodnego z polem. Zerowy moment siły występuje także przy maksimum; sam warunek M = 0 nie rozstrzyga stateczności. Kliknij rysunek, aby go powiększyć.

3. Powrót oddaje tę samą energię

W drodze powrotnej praca zewnętrzna wynosi −0,2732 mJ. Uchwyt musi odbierać energię, aby dipol nie przyspieszał. Łączna praca zewnętrzna na zamkniętej drodze jest zerowa, ponieważ wróciliśmy do tego samego ustawienia i pomijamy tarcie.

Nie oznacza to, że każdy rzeczywisty obrót tam i z powrotem nic nie kosztuje. Straty w łożysku albo tłumienie elektryczne zmieniłyby bilans. Nie ma ich w podanym modelu.

4. Moment nie jest stały

Przy 30° moduł momentu wynosi pE/2, przy 90° pE, a przy 120° √3pE/2. Iloczyn jednej z tych wartości i całego kąta byłby polem prostokąta pod wykresem, podczas gdy potrzebujemy pola pod zmienną funkcją pE sin θ.

Rachunek całkowy daje Wzew = ∫ pE sin θ dθ = pE(cos θ₁ − cos θ₂), dokładnie jak różnica energii. Kąt w tym rachunku wyrażamy w radianach. Suma małych prac albo energia końców pozwalają uwzględnić zmienny moment; samo MΔθ jest dokładne tylko dla stałego M.

Powiązana teoria

Dipol w polu: moment siły, energia i stateczność równowagi

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.