Siła wypadkowa równa zero, a dipol zaczyna się obracać
Sztywny dipol składa się z ładunków ±2,0 µC oddalonych o d = 3,0 cm. Jednorodne pole E = 2,0·10⁴ V/m wskazuje w prawo. Wektor p tworzy kąt 60° nad tym kierunkiem. Przyjmij dodatni zwrot obrotu przeciwnie do ruchu wskazówek zegara.
Wyznacz siły na oba ładunki, ich sumę, moment siły względem środka oraz energię potencjalną dla umowy Eₚ = 0 przy 90°. Czy zerowa suma sił pozwala uznać dipol za pozostający w równowadze?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
W tym zadaniu
Wskazówka
Ramię każdej siły to (d/2) sin 60°. Siły działają w przeciwnych kierunkach, lecz ich momenty mają ten sam zwrot.
Rozwiązanie
1. Obliczamy dwie siły
Na dodatni koniec działa siła qE = (2,0·10⁻⁶ C)(2,0·10⁴ V/m) = 0,040 N w prawo. Na ujemny działa 0,040 N w lewo. Zatem F⃗wyp = 0. Przy braku innych sił nie ma przyspieszenia środka masy.
2. Liczymy momenty, nie sumę wartości sił
Każde ramię ma długość 0,015 sin 60° m ≈ 0,01299 m. Dodatni koniec leży powyżej środka i jest ciągnięty w prawo; ujemny leży poniżej i jest ciągnięty w lewo. Oba momenty obracają zgodnie z ruchem wskazówek zegara:
M_\theta=-2\cdot0{,}040\cdot0{,}015\sin60^\circ\approx-1{,}04\cdot10^{-3}\ \mathrm{N\,m}.
Niezależna kontrola: p = qd = 6,0·10⁻⁸ C·m; iloczyn −pE sin 60° daje ten sam wynik. Znak minus oznacza zmniejszanie θ, nie ujemną wartość modułu momentu.
3. Energia zależy od umowy zera i od kąta
E_p=-pE\cos60^\circ=-(6{,}0\cdot10^{-8})(2{,}0\cdot10^4)\frac12=-6{,}0\cdot10^{-4}\ \mathrm J.
Otrzymujemy −0,60 mJ. Ujemna energia potencjalna jest dozwolona: umówione zero leży przy ustawieniu prostopadłym. Przy θ = 0° energia wyniesie −1,20 mJ, czyli o 0,60 mJ mniej. Jeśli puścimy dipol z bezruchu bez tarcia, ta różnica stanie się energią ruchu obrotowego podczas pierwszego przejścia przez zero.
4. Dwa warunki równowagi
Zerowa suma sił jest warunkiem równowagi postępowej. Do równowagi całej sztywnej bryły potrzebna jest jeszcze zerowa suma momentów. Tutaj drugi warunek nie jest spełniony. Dopisanie przeciwnej siły w środku niczego nie naprawi: suma sił już wynosi zero, a siła w środku nie daje potrzebnego momentu względem środka.
Powiązana teoria
Dipol w polu: moment siły, energia i stateczność równowagi
Dalsza lektura
Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »
← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto