v2.0.9817.33678
Fizyka dla każdego
Dipol elektryczny, obrót w polu i uziemiony przewodnik · 1 min czytania

Siła wypadkowa równa zero, a dipol zaczyna się obracać

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Sztywny dipol składa się z ładunków ±2,0 µC oddalonych o d = 3,0 cm. Jednorodne pole E = 2,0·10⁴ V/m wskazuje w prawo. Wektor p tworzy kąt 60° nad tym kierunkiem. Przyjmij dodatni zwrot obrotu przeciwnie do ruchu wskazówek zegara.

Wyznacz siły na oba ładunki, ich sumę, moment siły względem środka oraz energię potencjalną dla umowy Eₚ = 0 przy 90°. Czy zerowa suma sił pozwala uznać dipol za pozostający w równowadze?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Wskazówka

Ramię każdej siły to (d/2) sin 60°. Siły działają w przeciwnych kierunkach, lecz ich momenty mają ten sam zwrot.

Rozwiązanie

1. Obliczamy dwie siły

Na dodatni koniec działa siła qE = (2,0·10⁻⁶ C)(2,0·10⁴ V/m) = 0,040 N w prawo. Na ujemny działa 0,040 N w lewo. Zatem F⃗wyp = 0. Przy braku innych sił nie ma przyspieszenia środka masy.

2. Liczymy momenty, nie sumę wartości sił

Każde ramię ma długość 0,015 sin 60° m ≈ 0,01299 m. Dodatni koniec leży powyżej środka i jest ciągnięty w prawo; ujemny leży poniżej i jest ciągnięty w lewo. Oba momenty obracają zgodnie z ruchem wskazówek zegara:

M_\theta=-2\cdot0{,}040\cdot0{,}015\sin60^\circ\approx-1{,}04\cdot10^{-3}\ \mathrm{N\,m}.

Niezależna kontrola: p = qd = 6,0·10⁻⁸ C·m; iloczyn −pE sin 60° daje ten sam wynik. Znak minus oznacza zmniejszanie θ, nie ujemną wartość modułu momentu.

Sztywny dipol tworzy kąt 60 stopni z polem skierowanym w prawo. Siła na dodatni ładunek działa w prawo, a na ujemny w lewo. Ich suma jest zerowa, ale obie obracają dipol zgodnie z ruchem wskazówek zegara.
Pole zewnętrzne jest jednorodne. Para przeciwnych sił może zmienić ruch obrotowy, chociaż nie przyspiesza środka masy. Kliknij rysunek, aby go powiększyć.

3. Energia zależy od umowy zera i od kąta

E_p=-pE\cos60^\circ=-(6{,}0\cdot10^{-8})(2{,}0\cdot10^4)\frac12=-6{,}0\cdot10^{-4}\ \mathrm J.

Otrzymujemy −0,60 mJ. Ujemna energia potencjalna jest dozwolona: umówione zero leży przy ustawieniu prostopadłym. Przy θ = 0° energia wyniesie −1,20 mJ, czyli o 0,60 mJ mniej. Jeśli puścimy dipol z bezruchu bez tarcia, ta różnica stanie się energią ruchu obrotowego podczas pierwszego przejścia przez zero.

4. Dwa warunki równowagi

Zerowa suma sił jest warunkiem równowagi postępowej. Do równowagi całej sztywnej bryły potrzebna jest jeszcze zerowa suma momentów. Tutaj drugi warunek nie jest spełniony. Dopisanie przeciwnej siły w środku niczego nie naprawi: suma sił już wynosi zero, a siła w środku nie daje potrzebnego momentu względem środka.

Powiązana teoria

Dipol w polu: moment siły, energia i stateczność równowagi

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.