v2.0.9818.20647
Fizyka dla każdego
Elektrostatyka · 1 min czytania

Elektrostatyka Zadanie 3 - Natężenie Pola Elektrycznego i Potencjał Elektryczny na symetralnej

Opublikowano: 23.11.2010 · Ostatnio zmieniany: 03.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 12

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(3 głosy) . Średnia ocena: 5.00 z 5.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Wyznaczyć natężenie pola elektrycznego E na symetralnej odcinka o długości 2d na końcach którego znajdują się ładunki Q i − Q
W którym punkcie symetralnej natężenie pola jest maksymalne?
Obliczyć natężenie pola i potencjał w tym punkcie.

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Najpierw ustalmy kierunki pola

Przyjmijmy Q > 0. Ładunek +Q umieszczamy w punkcie A = (−d, 0), a ładunek −Q w punkcie C = (d, 0). Punkt B na symetralnej ma współrzędne (0, y). Odległość B od obu ładunków jest jednakowa:

r=\sqrt{d^2+y^2}.

Pole dodatniego ładunku jest zwrócone od niego, a ujemnego — ku niemu. Składowe pionowe w B mają przeciwne zwroty i się znoszą. Składowe poziome są obie skierowane w prawo, od +Q do −Q. Nie dodajemy samych wartości dwóch wektorów skierowanych ukośnie.

Schemat dla +Q w punkcie minus d,0 i minus Q w d,0. Punkt B ma współrzędne 0,y. Oba pola mają równe wartości. Składowe pionowe są przeciwne, poziome dodają się w stronę ładunku ujemnego. Wektorowe strzałki zachowują wspólną skalę.
Ładunki leżą na osi x, a punkt B na symetralnej. Wektory pola narysowano w jednej skali, zgodnie z geometrią. Kliknij rysunek, aby go powiększyć.

Każde pole ma wartość kQ/r². Jego składową poziomą wyznaczamy, mnożąc przez cosinus kąta między promieniem łączącym ładunek z B a osią poziomą. Z trójkąta prostokątnego cosα = d/r:

E_x=2\frac{kQ}{r^2}\frac dr=\frac{2kQd}{(d^2+y^2)^{3/2}},\qquad E_y=0,\qquad k=\frac1{4\pi\varepsilon_0}.

Gdzie otrzymamy największą wartość?

W liczniku są wyłącznie stałe. Mianownik jest najmniejszy przy y = 0, czyli w środku odcinka łączącego ładunki. To samo widać w zapisie kątowym:

E=\frac{2kQ}{d^2}\cos^3\alpha\leq\frac{2kQ}{d^2},\qquad E_{\max}=\frac{2kQ}{d^2}.

Dla punktów bardzo odległych od środka wartość pola maleje do zera. Dla y i −y jest taka sama: zamiana strony symetralnej nie zmienia odległości ani składowych poziomych. Gdybyśmy zamienili miejscami znaki ładunków, zmieniłby się zwrot pola, lecz nie jego wartość.

Potencjał liczymy inaczej niż natężenie

Potencjał jest skalarem. Dla ładunku punktowego, przy zerze w nieskończoności, wynosi kq/r. Mianownik nie jest podniesiony do kwadratu. Uwzględniamy znak każdego ładunku:

V(B)=\frac{kQ}{r}+\frac{k(-Q)}{r}=0.

Potencjał jest zerowy w punkcie maksymalnego pola oraz na całej symetralnej. Nie oznacza to zerowego pola: potencjał nie zmienia się wzdłuż symetralnej, ale zmienia się przy przesunięciu w kierunku łączącym ładunki. W tym kierunku jest skierowany wektor pola.

Odpowiedź: maksimum występuje w środku odcinka 2d. Natężenie ma wartość 2kQ/d² i zwrot od +Q do −Q, a potencjał wynosi zero. Jednostka kQ/d² to N/C; jednostka kQ/r to V. Ta kontrola pozwala też wykryć błędny mianownik we wzorze na potencjał.

Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (12)

Oceny pozytywne: 0. Oceny negatywne: 1. Wynik: -1.
#12 xts
"Dobrze" jest tu dużą przesadą. Końcowy wynik liczbowy w szóstej próbie okazał się wreszcie poprawny. Trudno natomiast uznać rozwiązanie za wzorcowe, czyli przykład, na jakim ktokolwiek powinien się uczyć jak rozwiązywać zadania. Za tak niechlujne, nieuporządkowane i opisane w sprzeczności z przyjętymi zasadami uzasadnienie wyniku (bo na miano "rozwiązania" to nie zasługuje), w liceum można by dostać 3/5 punktów, na uniwersyteckim egzaminie 1/5 albo 2/5. Radzę się więc nie wzorować na tym "rozwiązaniu", z którego nauczyciel sporym wysiłkiem może odtworzyć idee przyświecające rozwiązującemu, ale nikt, kto nie umiał sam wcześniej rozwiązać zadania, czytając je nie zrozumie idei stojących za elektrostatyką, ani nie nauczy się, jak samodzielnie je zrobić. Krótki test dla czytelników: czy po przeczytaniu tego "rozwiązania" umiecie (spróbujcie!) policzyć pole elektryczne nie na symetralnej, tylko na osi przechodzącej przez te dwa ładunki?
Cytuj Odpowiedz Zgłoś moderatorowi
Oceny pozytywne: 1. Oceny negatywne: 0. Wynik: 1.
#11 dr inż. Paweł Troka
Cytat — xts:
NIE JEST ZROBIONE DOBRZE
Pierwsze uwagi rzeczywiście dotyczą dydaktyki, czyli tego, co można podawać jako wzorcowe dla innych uczniów/studentów rozwiązanie. Jak napisałem - u trójkowego ucznia by przeszło.
Natomiast jeśli Pan jest głęboko przekonany, że wynik ostateczny jest prawidłowy, tzn. że pole elektryczne jest skierowane w górę (czyli wzdłuż linii stałego potencjału) i opisane podanym wzorem, to doprawdy nie mam nic więcej do dodania poza sugestią, że jednak porządne zrobienie rysunku nawet Panu mogłoby pomóc w osiągnięciu poprawnego wyniku, pozwalając zauważyć, w jakim kierunku skierowane jest pole. Mogę też dodać przestrogę dla osób, które chciałyby skorzystać z tego rozwiązania na swojej klasówce/egzaminie, by jednak rozwiązały to zadanie samodzielnie.
Drogo? Nie "uczę każdego za darmo"- ale za to biorę odpowiedzialność za jakość rozwiązań.
Już jest zrobione dobrze. Pozdrawiamy.
Cytuj Odpowiedz Zgłoś moderatorowi
Oceny pozytywne: 0. Oceny negatywne: 2. Wynik: -2.
#10 xts
NIE JEST ZROBIONE DOBRZE Pierwsze uwagi rzeczywiście dotyczą dydaktyki, czyli tego, co można podawać jako wzorcowe dla innych uczniów/studentów rozwiązanie. Jak napisałem - u trójkowego ucznia by przeszło. Natomiast jeśli Pan jest głęboko przekonany, że wynik ostateczny jest prawidłowy, tzn. że pole elektryczne jest skierowane w górę (czyli wzdłuż linii stałego potencjału) i opisane podanym wzorem, to doprawdy nie mam nic więcej do dodania poza sugestią, że jednak porządne zrobienie rysunku nawet Panu mogłoby pomóc w osiągnięciu poprawnego wyniku, pozwalając zauważyć, w jakim kierunku skierowane jest pole. Ilustracja: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/df/VFPt_dipole_electric.svg Mogę też dodać przestrogę dla osób, które chciałyby skorzystać z tego rozwiązania na swojej klasówce/egzaminie, by jednak rozwiązały to zadanie samodzielnie. Drogo? Nie "uczę każdego za darmo"- ale za to biorę odpowiedzialność za jakość rozwiązań.
Cytuj Odpowiedz Zgłoś moderatorowi
Oceny pozytywne: 1. Oceny negatywne: 0. Wynik: 1.
#9 dr inż. Paweł Troka
Cytat — xts:
Dobry Panie Boże, obdarz nas cierpliwością!
Czwarta próba, każda kolejna to gorsza!
Rysunek. Pokazuje F_c, za to nie pokazuje wektorów używanych w rozwiązaniu. Ujdzie u trójkowego ucznia, nie do przyjęcia we "wzorcowym rozwiązaniu", dawanym innym uczniom za wzór.
Wzór E_{wB}=... należałoby wprowadzić wszystkie te wektory komentarzem i rysunkiem. Warto też zachować spójność: albo E_{wB} i E_{aB}, albo E_{Bw} i E_{Ba}, ale dlaczego zmieniać kolejność??? Znów - ujdzie u trójkowego ucznia, nie do przyjęcia jako wzorcowe rozwiązanie.
Kolejny wzór. Co to są E_{1B} i E_{2B}? Dotąd ich nie było. Ja mam zgadywać, że E_{1B} i E_{Ba} to to samo? Nawet u trójkowego ucznia za coś takiego traci się punkt w zadaniu ocenianym w skali (0-5).
(cont.)
Zadanie jest zrobione dobrze, zwrócone wyniki są poprawne a Pańskie zarzuty odnoszą się nie do tego jak zrobione jest zadanie tylko do formalizmów i oznaczeń, które dla większości nie uczniów a studentów (ponieważ jest to zadanie głównie dla studentów, no i ewentualnie dla tych bardziej zainteresowanych fizyką licelistów z rozszerzoną fizyką ale ponad program) nie mają żadnego znaczenia, liczą się wyniki. Także nie uczniom a studentom. Cytat — xts:
(cont...) Druga połowa tego samego wzoru. A to niby skąd??? Rozumiem, że uczeń policzył składowe E wzdłuż linii symetralnej (aczkolwiek nie powiedział, czy za dodatni uznaje kierunek w dół, czy w górę). W takim razie jedna z nich powinna być wzięta ze znakiem minus (bo pochodzi od ujemnego ładunku). Koniec sprawdzania zadania, zero punktów, reszty już nie ma sensu komentować - spuśćmy zasłonę miłosierdzia na dalszy ciąg...
PS. polecam się z e-korepetycjami: 100zł za godzinę, przy zamówieniu od razu większej ilości - zniżka.
Jako bardziej naturalny dodatni jest kierunek w górę, zresztą jak już wspomniałem dla studenta takie rzeczy nie mają znaczenia. Liczą się wyniki (to one umożliwiają nam rozwój, a kluczowe trzymanie się formalizmów tylko spowalnia rozwój cywilizacyjny). Co do korepetycji, to złe miejsce. Prosimy pisać w dziale korepetycje lub "udziele korepetycji z fizyki" https://fizyka.dk/ogloszenia/2-udziele-korepetycji-z-fizyki Obawiam się jednak, że na Polskie warunki to zbyt wysokie stawki :) Pozdrawiam :)
Cytuj Odpowiedz Zgłoś moderatorowi
Oceny pozytywne: 0. Oceny negatywne: 2. Wynik: -2.
#8 xts
(cont...) Druga połowa tego samego wzoru. A to niby skąd??? Rozumiem, że uczeń policzył składowe E wzdłuż linii symetralnej (aczkolwiek nie powiedział, czy za dodatni uznaje kierunek w dół, czy w górę). W takim razie jedna z nich powinna być wzięta ze znakiem minus (bo pochodzi od ujemnego ładunku). Koniec sprawdzania zadania, zero punktów, reszty już nie ma sensu komentować - spuśćmy zasłonę miłosierdzia na dalszy ciąg... PS. polecam się z e-korepetycjami: 100zł za godzinę, przy zamówieniu od razu większej ilości - zniżka.
Cytuj Odpowiedz Zgłoś moderatorowi
Oceny pozytywne: 0. Oceny negatywne: 2. Wynik: -2.
#7 xts
Dobry Panie Boże, obdarz nas cierpliwością! Czwarta próba, każda kolejna to gorsza! Rysunek. Pokazuje F_c, za to nie pokazuje wektorów używanych w rozwiązaniu. Ujdzie u trójkowego ucznia, nie do przyjęcia we "wzorcowym rozwiązaniu", dawanym innym uczniom za wzór. Wzór E_{wB}=... należałoby wprowadzić wszystkie te wektory komentarzem i rysunkiem. Warto też zachować spójność: albo E_{wB} i E_{aB}, albo E_{Bw} i E_{Ba}, ale dlaczego zmieniać kolejność??? Znów - ujdzie u trójkowego ucznia, nie do przyjęcia jako wzorcowe rozwiązanie. Kolejny wzór. Co to są E_{1B} i E_{2B}? Dotąd ich nie było. Ja mam zgadywać, że E_{1B} i E_{Ba} to to samo? Nawet u trójkowego ucznia za coś takiego traci się punkt w zadaniu ocenianym w skali (0-5). (cont.)
Cytuj Odpowiedz Zgłoś moderatorowi
Oceny pozytywne: 1. Oceny negatywne: 0. Wynik: 1.
#6 dr inż. Paweł Troka
Cytat — xts:
Nauczymy każdego fizyki!
Nauczymy każdego (tym 'featured' wzorcowym rozwiązaniem zadania), że:
- wyrażenia arytmetyczne mogą zawierać różną liczbę lewych i prawych nawiasów; - zapis " sin x° " jest poprawny; - w rozwiązywanych zadaniach należy stosować mnóstwo zmiennych (najlepiej w każdej kolejnej linijce inne), nie wprowadzając ich wcześniej ani komentarzem, ani wyrażeniem algebraicznym, ani rysunkiem; - funkcja A cos²α sinα zależy wyłącznie od cosα i ma maksimum w α=0; - pole elektryczne może być traktowane jako wielkość skalarna i jego kierunek nie ma żadnego znaczenia; - pole elektryczne pochodzące od ujemnego i dodatniego ładunku jest takie samo; - jeśli umiemy porównać dwa (trochę różnie zapisane) wzory to wywnioskujemy, że sin(0) = 1 (to dla przypadku "maksymalnego pola");
A w tym wszystkim utwierdzi nas zapewnienie, że "obie metody są poprawne".
Zadanie nie zostało jeszcze poprawione, gdyż redakcja ma w tej chwili bardzo ograniczony czas. Wiemy co mamy poprawić i wiemy, że potrzebny jest nowy rysunek, ale na dzień dzisiejszy nie mamy czasu tego poprawić, będzie zrobione najszybciej jutro, najpóźniej w przyszły weekend ;-)
Cytuj Odpowiedz Zgłoś moderatorowi
Oceny pozytywne: 0. Oceny negatywne: 2. Wynik: -2.
#5 xts
Nauczymy każdego fizyki! Nauczymy każdego (tym 'featured' wzorcowym rozwiązaniem zadania), że: - wyrażenia arytmetyczne mogą zawierać różną liczbę lewych i prawych nawiasów; - zapis " sin x° " jest poprawny; - w rozwiązywanych zadaniach należy stosować mnóstwo zmiennych (najlepiej w każdej kolejnej linijce inne), nie wprowadzając ich wcześniej ani komentarzem, ani wyrażeniem algebraicznym, ani rysunkiem; - funkcja A cos²α sinα zależy wyłącznie od cosα i ma maksimum w α=0; - pole elektryczne może być traktowane jako wielkość skalarna i jego kierunek nie ma żadnego znaczenia; - pole elektryczne pochodzące od ujemnego i dodatniego ładunku jest takie samo; - jeśli umiemy porównać dwa (trochę różnie zapisane) wzory to wywnioskujemy, że sin(0) = 1 (to dla przypadku "maksymalnego pola"); A w tym wszystkim utwierdzi nas zapewnienie, że "obie metody są poprawne".
Cytuj Odpowiedz Zgłoś moderatorowi
Oceny pozytywne: 1. Oceny negatywne: 0. Wynik: 1.
#4 xts
Moje gratulacje za system komentarzy, cenzurujący 'abstra-h-u-j-ąc'. Sam bym na to nie wpadł :-x
Cytuj Odpowiedz Zgłoś moderatorowi
Oceny pozytywne: 0. Oceny negatywne: 1. Wynik: -1.
#3 xts
Przykro mi, ale muszę stwierdzić, że nie jest poprawione. Abstrahując już od tego, że na rysunku zaznaczone są zupełnie inne wielkości, niż użyte w rachunkach wektory, więc nie sposób się połapać np. w tym, w jaką stronę skierowany jest E_wB i jak się ma E_w do E_wB, to wynik ostateczny jak był błędny, tak nadal jest błędny. 0 pkt za to zadanie na egzaminie!
Cytuj Odpowiedz Zgłoś moderatorowi
Oceny pozytywne: 0. Oceny negatywne: 0. Wynik: 0.
#2 dr inż. Paweł Troka
Cytat — xts:
I znów się czepiam błędnych rozwiązań robiąc (darmowo!) korektę...
"natężenie pola elektrostatycznego (wypadkowe) w tym punkcie jest sumą wektorów natężeń obu ładunków w tym punkcie,[...] Zapisać możemy skalarnie:"
A niby jakim prawem możemy tak zapisać? Te wektory bynajmniej nie są do siebie równoległe, więc moduł ich sumy nie jest sumą ich modułów.
Ukłony, xts
Poprawione, dziękujemy za zgłoszenie usterki :-)
Cytuj Odpowiedz Zgłoś moderatorowi
Oceny pozytywne: 1. Oceny negatywne: 0. Wynik: 1.
#1 xts
I znów się czepiam błędnych rozwiązań robiąc (darmowo!) korektę... "natężenie pola elektrostatycznego (wypadkowe) w tym punkcie jest sumą wektorów natężeń obu ładunków w tym punkcie,[...] Zapisać możemy skalarnie:" A niby jakim prawem możemy tak zapisać? Te wektory bynajmniej nie są do siebie równoległe, więc moduł ich sumy nie jest sumą ich modułów. Ukłony, xts
Cytuj Odpowiedz Zgłoś moderatorowi

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.