Elektrostatyka Zadanie 13 - Natężenie Pola i Potencjał wokół nieprzewodzącej naładowanej nici...
Nieskończenie długa, nieprzewodząca nić naładowana jest równomiernie ładunkiem o gęstości liniowej lambda. Wyznaczyć natężenie pola i potencjał w odległości r od nici w kierunku prostopadłym do nici.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
W tym zadaniu
Wykorzystajmy symetrię nieskończonej nici
Nić jest prostoliniowa i ma stałą gęstość liniową ładunku λ. Przyjmujemy próżnię i pomijamy wpływ innych ładunków. Z symetrii pole nie wyróżnia żadnego miejsca wzdłuż nici ani żadnego kierunku obrotu wokół niej. Może zależeć wyłącznie od promienia r i musi być promieniowe.
Odcinek nici o długości l zawiera ładunek Q = λl. Mimo że sama nić jest nieskończona, nasza pomocnicza powierzchnia nie musi być nieskończenie długa.
Co przechodzi przez powierzchnię walca?
Na pobocznicy wartość pola jest stała, bo każdy jej punkt leży w tej samej odległości r od nici. Wektory w różnych miejscach mają jednak różne kierunki promieniowe. Na obu podstawach pole jest styczne do powierzchni i prostopadłe do jej normalnej, więc strumień przez podstawy wynosi zero.
W zapisie z wektorem indukcji elektrycznej D = ε₀E prawo Gaussa daje:
\oint_S\vec D\cdot d\vec S=Q_{\mathrm{wewn}}=\lambda l.
Nie można zastąpić prawej strony samym λ: λ ma jednostkę C/m, a zamknięty całkowity strumień D ma jednostkę C. Pole pobocznicy wynosi 2πrl. Oznaczając przez Dᵣ składową promieniową skierowaną na zewnątrz walca, otrzymujemy:
D_r\,2\pi rl=\lambda l,\qquad D_r=\frac{\lambda}{2\pi r},\qquad E_r=\frac{\lambda}{2\pi\varepsilon_0r}.
Dla λ > 0 składowa Eᵣ jest dodatnia, czyli pole jest skierowane na zewnątrz. Dla λ < 0 jest skierowane ku nici. Wartość wektora wynosi |λ|/(2πε₀r). Pomocnicza długość l skróciła się, zgodnie z symetrią zadania. Jeżeli zamiast próżni przyjmujemy jednorodny, liniowy i izotropowy dielektryk o przenikalności ε, we wzorze z D symbol λ oznacza gęstość liniową ładunku swobodnego. W takim modelu D = εE i w otrzymanych wzorach ε₀ zastępujemy przez ε.
Potencjał wymaga wskazania zera
Potencjał nie ma bezwzględnie ustalonego zera. Obliczmy jego różnicę między r a wybranym skończonym promieniem r₀. Korzystamy z zależności między natężeniem pola a potencjałem; nie jest to kolejne zastosowanie samego prawa Gaussa:
V(r)-V(r_0)=-\int_{r_0}^{r}E_r(s)\,ds=-\frac{\lambda}{2\pi\varepsilon_0}\int_{r_0}^{r}\frac{ds}{s}.
V(r)-V(r_0)=-\frac{\lambda}{2\pi\varepsilon_0}\ln\!\left(\frac r{r_0}\right).
W argumencie logarytmu występuje bezwymiarowy iloraz dwóch długości. Wybranie V(r₀) = 0, np. dla r₀ = 1 m, nie pozwala zgubić tego odniesienia i wpisać do logarytmu dowolnej długości z jednostką.
Dla nieskończonej nici nie możemy wybrać V(∞) = 0, jak przy odosobnionym ładunku punktowym: całka z 1/r do nieskończoności jest rozbieżna. Nie przeszkadza to obliczać skończonych różnic potencjałów.
Kontrola: dla r = r₀ różnica jest zerowa. Dla dodatniego λ i r > r₀ potencjał maleje. Jego pochodna ze znakiem minus odtwarza dodatnią składową Eᵣ. Podwojenie promienia zmniejsza wartość pola dwukrotnie, a różnicę potencjałów zmienia o stałą proporcjonalną do ln 2.
Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »
← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto