v2.0.9818.20647
Fizyka dla każdego
Zasady Dynamiki Newtona · 2 min czytania

Dynamika - Zasady Dynamiki Newtona - zadanie 2

Opublikowano: 27.10.2011 · Ostatnio zmieniany: 03.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 2

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(6 głosów) . Średnia ocena: 4.67 z 5.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

W wesołym miasteczku znajduje się karuzela z krzesełkami zawieszonymi na łańcuchach o długości 2 m.
Jaką siłę muszą wytrzymać łańcuchy, jeżeli w czasie obrotu łańcuchy odchylają się o kąt równy 30 stopni od pionu?
Jaka jest wtedy częstotliwość obrotu karuzeli?
Przyjąć, że maksymalna masa pasażera wraz z krzesełkiem wynosi 200 kg. Krzesełka są zawieszone w odległości 3 m od osi obrotu.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Karuzela: geometria toru i dwie rzeczywiste siły

Krzesełko obiega oś karuzeli po poziomym okręgu. Rozpatrujemy ustalony ruch jednostajny po okręgu: kąt odchylenia łańcucha nie zmienia się w czasie. Pomijamy masę łańcuchów oraz opór powietrza. Masa pasażera wraz z krzesełkiem to m=200\,\mathrm{kg}, długość zawieszenia c=2\,\mathrm{m}, odległość jego górnego końca od osi a=3\,\mathrm{m}, a kąt od pionu \alpha=30^\circ.

Geometria łańcucha i osobny diagram dwóch sił; wypadkowa pozioma jest skierowana do osi.
Promień toru wynosi 4 m. Linia przerywana przedstawia wypadkową, a nie dodatkową siłę działającą na krzesełko.

1. Promień ruchu jest większy od 3 m

Łańcuch jest odchylony na zewnątrz. Jego poziomy rzut ma długość c\sin\alpha, więc odległość krzesełka od osi wynosi:

r=a+c\sin\alpha=3\,\mathrm{m}+2\,\mathrm{m}\cdot\sin30^\circ=4\,\mathrm{m}.

Do przyspieszenia dośrodkowego potrzebujemy właśnie promienia toru krzesełka, a nie długości łańcucha ani samej odległości górnego punktu zawieszenia od osi.

2. Wybierzmy układ związany z podłożem

W przybliżeniu inercjalnym układzie odniesienia działają na krzesełko z pasażerem dwie siły: siła ciężkości m\vec g pionowo w dół oraz siła napięcia zawieszenia skierowana wzdłuż łańcucha ku górze i do osi. Jej wartość oznaczymy przez T. Siła dośrodkowa to nazwa wypadkowej skierowanej do środka toru, a nie trzecia, dodatkowa siła.

W pionie nie ma przyspieszenia. Pozioma składowa napięcia zapewnia przyspieszenie dośrodkowe:

T\cos\alpha=mg,\qquad T\sin\alpha=m\omega^2r.

Dzieląc drugie równanie przez pierwsze, pozbywamy się T i m:

\tan\alpha=\frac{\omega^2r}{g},\qquad \omega=\sqrt{\frac{g\tan\alpha}{r}}.

3. Częstotliwość obrotów

Pełny obrót odpowiada kątowi 2\pi, zatem \omega=2\pi f. Otrzymujemy:

f=\frac1{2\pi}\sqrt{\frac{g\tan\alpha}{r}}.

Przyjmując g=9{,}80665\,\mathrm{m/s^2}, jak w pierwotnych obliczeniach:

f=\frac1{2\pi}\sqrt{\frac{9{,}80665\,\mathrm{m/s^2}\cdot\tan30^\circ}{4\,\mathrm{m}}}\approx0{,}189\,\mathrm{Hz}.

To około 11,4 obrotu na minutę; jeden obrót trwa około 5,28 s. Pod pierwiastkiem jest \mathrm{s^{-2}}, więc wynik ma jednostkę \mathrm{s^{-1}}, czyli Hz.

4. Jaką siłę przenosi zawieszenie?

Z równowagi składowych pionowych:

T=\frac{mg}{\cos\alpha}=\frac{200\,\mathrm{kg}\cdot9{,}80665\,\mathrm{m/s^2}}{\cos30^\circ}\approx2265\,\mathrm{N}\approx2{,}26\,\mathrm{kN}.

Odpowiedź: częstotliwość obrotów wynosi około 0,189 Hz, a wypadkowa siła przenoszona przez zawieszenie około 2,26 kN.

Treść używa liczby mnogiej „łańcuchy”, lecz nie podaje ich liczby ani sposobu rozmieszczenia. T jest tutaj łączną siłą napięcia modelowego zawieszenia. Dla kilku identycznie nachylonych łańcuchów, które równomiernie dzielą obciążenie, wartość na jeden wynosiłaby T/n. Bez informacji o ich geometrii nie wyznaczymy osobnej siły dla każdego.

Sprawdzenie i granice modelu

Napięcie jest większe niż mg\approx1961\,\mathrm{N}, ponieważ tylko część napięcia równoważy pionową siłę ciężkości. Reszta zmienia kierunek prędkości. Masa nie pojawia się we wzorze na częstotliwość dla zadanego kąta, ale napięcie jest do masy proporcjonalne. Wynik jest obciążeniem w idealnym ruchu ustalonym; dobór rzeczywistych łańcuchów wymaga dodatkowo uwzględnienia rozruchu, szarpnięć i wymagań konstrukcyjnych.

Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (2)

Oceny pozytywne: 2. Oceny negatywne: 1. Wynik: 1.
#2 mgr inż. Vojtech Mańkowski
Mówiąc równoległobok, autor miał na myśli prostokąt na rysunku, którego boki tworzą wektory F_{odśrodkowe} i Q (ciężar ciała). W naszym przypadku wektory te są do siebie prostopadłe i dlatego otrzymujemy szczególny przypadek równoległoboku - prostokąt. Jednakże w ogólności, kiedy wektory te tworzą dowolny kąt między sobą to otrzymujemy równoległobok i poszczególne "boki" równoległoboku otrzymujemy z sumowania wektorów: raz jako F+Q, a drugi raz jako Q+F. (Przemienność sumowania wektorów.) P.S.: Rzeczywiście, rysunek mógłby być trochę ładniejszy, ale to tylko czynnik estetyczny. ;-)
Cytuj Odpowiedz Zgłoś moderatorowi
Oceny pozytywne: 2. Oceny negatywne: 1. Wynik: 1.
#1 ja
Piękne zadanie, tylko nie rozumiem tej metody równoległoboku, czy tego nie da sie inaczej???
Cytuj Odpowiedz Zgłoś moderatorowi

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.