v2.0.9803.5862
Fizyka dla każdego
Właściwości materii i modele ruchu · 2 min czytania

Idealny płaski zakręt i granica tarcia statycznego

Opublikowano: 13.10.2026 · Ostatnio zmieniany: 25.10.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

W modelu pojazdu na płaskim zakręcie promienia 25 m jedyną siłą poziomą jest tarcie statyczne, z μs=0,40. Przyjmij g=10 m/s². Wyznacz graniczną szybkość modelu i wyjaśnij, dlaczego nie jest to zalecana szybkość rzeczywistej jazdy.

Dalsze części: b) Jaką część maksymalnej siły tarcia wykorzystuje ruch z szybkością 5 m/s po tym samym łuku? c) Jak zmieni się graniczna szybkość dla promienia 100 m?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Wskazówka

Tarcie statyczne dostosowuje się do potrzeb do pewnej granicy. Nie zastępuj go od początku zawsze wartością μN.

Rozwiązanie

1. Ustalamy źródło siły poziomej

Na płaskim zakręcie pionowy nacisk wynosi N = mg. Potrzebną siłę do środka zapewnia tarcie statyczne opon o nawierzchnię, nie dodatkowa siła pochodząca od zakrętu.

2. Stosujemy warunek graniczny

mv²/r ≤ μmg. Masa się skraca, więc v ≤ √(μgr). Dla danych otrzymujemy √(0,4 · 10 · 25) = 10 m/s. Odpowiedź: granica modelu wynosi 10 m/s. Nie jest to zalecana prędkość jazdy: rzeczywista przyczepność, nachylenie i stan drogi mogą być inne.

3. Wolniejszy przejazd

Przy 5 m/s potrzebna siła stanowi (5/10)² = 1/4, czyli 25% wartości maksymalnej. Nacisk i współczynnik tarcia są takie same, ale faktyczne tarcie statyczne jest mniejsze. Wstawienie μN jako siły działającej zawsze dawałoby błędne przyspieszenie.

4. Łagodniejszy łuk

Promień 100 m jest cztery razy większy. Graniczna szybkość rośnie √4 = 2 razy, do 20 m/s. Przy tej samej szybkości większy promień zmniejsza zapotrzebowanie na siłę; przy tej samej granicy przyczepności pozwala zwiększyć szybkość. To dwa różne porównania tego samego równania, a nie sprzeczne wnioski.

Dodatkowa zmiana szybkości zużywa ten sam zapas tarcia

Pierwotne zadanie dotyczyło ruchu o stałej szybkości. W dodatkowym modelu dopuśćmy również przyspieszenie styczne at. Radialne ar = v²/r i styczne są prostopadłe, więc jedna pozioma siła tarcia musi zapewnić obie składowe. Przy założonym izotropowym limicie jej wartości otrzymujemy a_r^2+a_t^2\leq(\mu_s g)^2.

Dla v = 5 m/s mamy ar = 1 m/s², a μsg = 4 m/s². Pozostaje |at| ≤ √(16 − 1) = √15 ≈ 3,87 m/s². Przy granicznych 10 m/s samo ar wynosi 4 m/s² i w tym modelu nie pozostaje zapas na składową styczną. Nie wolno jednocześnie przypisać maksymalnego tarcia osobno obu kierunkom. Jest to porównanie matematyczne w podanych uproszczeniach, nie zalecenie manewru.

Dopuszczalne składowe przyspieszenia w izotropowym modelu tarcia: aᵣ² + aₜ² ≤ 16 (m/s²)². Przy aᵣ = 1 m/s² graniczne |aₜ| wynosi √15 m/s².
Dopuszczalne składowe przyspieszenia w izotropowym modelu tarcia: aᵣ² + aₜ² ≤ 16 (m/s²)². Przy aᵣ = 1 m/s² graniczne |aₜ| wynosi √15 m/s².

Powiązana teoria

Siła dośrodkowa nie jest dodatkową siłą

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.