v2.0.9817.33678
Fizyka dla każdego
Sprężystość: odkształcenia poprzeczne, ścinanie i stateczność prętów · 1 min czytania

Krótki pręt i pozornie ogromna siła Eulera

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Porównaj dwa idealnie proste pręty z przegubami, o tym samym przekroju 20 mm × 40 mm i E = 200 GPa. Ich długości wynoszą 2,00 m oraz 0,200 m. Przyjmij, że materiał ma granicę proporcjonalności σp = 200 MPa i że krytyczny jest słabszy kierunek zginania. Oblicz formalne naprężenia Eulera. Wyznacz graniczną smukłość i odpowiadającą jej długość, przy których σkr = σp. Czy dla krótkiego pręta wolno uznać Aσp za dokładną siłę utraty nośności?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Wskazówka

Dziesięciokrotnie krótszy pręt ma formalnie stukrotnie większe naprężenie Eulera. To dobry moment, by sprawdzić założenia, a nie przyjąć ogromny wynik.

Rozwiązanie

Naprężenie Eulera maleje jak odwrotność kwadratu smukłości. Dla E 200 GPa przecina przyjętą granicę proporcjonalności 200 MPa przy smukłości około 99,3.
Odcinek krzywej nad 200 MPa jest zaznaczony jako ekstrapolacja poza założenie tego zadania, a nie jako przewidywana nośność krótkiego pręta. Osie są logarytmiczne. Powiększ rysunek.

Formalny rachunek nie jest jeszcze poprawnym modelem

Dla przekroju A = 800 mm² oraz Imin = 26 666,7 mm⁴ promień i = √(I/A) = 5,7735 mm. Dłuższy pręt ma λ ≈ 346,4, krótszy λ ≈ 34,64. Wzór π²E/λ² daje odpowiednio:

\sigma_{\mathrm{kr},\,2\,\mathrm m}\approx16{,}45\,\mathrm{MPa},\qquad \sigma_{\mathrm{kr},\,0{,}2\,\mathrm m}\approx1644{,}9\,\mathrm{MPa}.

Pierwszy wynik mieści się poniżej przyjętego 200 MPa. Drugi przekracza tę wartość ponad ośmiokrotnie. Nie wolno traktować 1644,9 MPa jako poprawnej prognozy materiału, który wcześniej wychodzi poza liniową proporcjonalność.

Granica zakresu z warunku naprężenia

\frac{\pi^2E}{\lambda_p^2}=\sigma_p\quad\Longrightarrow\quad\lambda_p=\pi\sqrt{\frac E{\sigma_p}}=\pi\sqrt{\frac{200\,000}{200}}\approx99{,}35.

Dla dwóch przegubów Lp = λpi ≈ 0,5736 m. To granica wynikająca wyłącznie z porównania naprężeń w tym zadaniu. Nie jest uniwersalną długością rozdzielającą wszystkie rodzaje wyboczenia.

Czego brakuje dla krótkiego pręta?

Aσp = 800 mm²·200 N/mm² = 160 kN oznacza osiągnięcie przyjętej granicy proporcjonalności przy jednorodnym ściskaniu. Nie określa dalszej krzywej materiału, utraty stateczności w zakresie nieliniowym ani zniszczenia. Wzięcie mniejszej z dwóch liczb „Euler” i Aσp jest prostą kontrolą zakresu, a nie pełnym modelem nośności.

Powiązana teoria

Wyboczenie Eulera: utrata stateczności, podpory i zakres modelu

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.