v2.0.9818.20647
Fizyka dla każdego
Rozszerzalność, więzy i naprężenia cieplne · 1 min czytania

Pręt bez zmiany długości: gdzie podziało się wydłużenie?

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Pręt o L = 1,50 m, A = 40 mm², E = 180 GPa i α = 10·10⁻⁶ K⁻¹ był nieobciążony w temperaturze T₀. Oba końce trwale połączono ze sztywnymi uchwytami. Ogrzano go równomiernie o 25 K. Oblicz swobodne wydłużenie, rzeczywistą zmianę długości, naprężenie i siłę osiową. Sprawdź sumę odkształcenia cieplnego i sprężystego.

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Wskazówka

Najpierw rozdziel wielkości: δc opisuje hipotetycznie swobodny pręt, a x spełnia warunek uchwytów. Przy rozciąganiu σ jest dodatnie; przy ściskaniu ujemne.

Rozwiązanie

Swobodny pręt byłby dłuższy

Względna zmiana cieplna wynosi αΔT = 10·10⁻⁶ · 25 = 0,00025. Stąd δc = 1,50 · 0,00025 m = 0,375 mm. Uchwyty narzucają natomiast x = 0. Nie ma sprzeczności: δc nie jest ruchem końców w tej próbie.

Warunek x = 0 wyznacza ściskanie

\sigma=-E\alpha\Delta T=-180\cdot10^9\cdot0{,}00025\,\mathrm{Pa}=-45\,\mathrm{MPa}.

Pole A = 40·10⁻⁶ m². Siła osiowa wynosi N = σA = −45·10⁶ · 40·10⁻⁶ N = −1800 N. Każdy uchwyt naciska na pręt z siłą 1800 N, ale po przeciwnej stronie i w przeciwnym kierunku. Dwie siły nie dają N = −3600 N: siłę osiową wyznacza równowaga dowolnego przekroju pręta.

Sprawdzenie zgodności odkształceń

εs = σ/E = −45·10⁶/(180·10⁹) = −0,00025. Część cieplna +0,00025 i sprężysta −0,00025 dają łącznie zero, zgodnie z x/L = 0. Gdybyśmy w prawie Hooke’a użyli całkowitego ε = 0 zamiast sprężystego, otrzymalibyśmy błędne σ = 0.

Trzy stany tego samego pręta: swobodny po ogrzaniu, sztywno zamocowany po ogrzaniu i sztywno zamocowany po ochłodzeniu. Ogrzanie zablokowanego pręta daje dodatnią część cieplną i równą ujemną sprężystą; suma jest zerowa.
Dodatni znak oznacza wydłużenie albo rozciąganie. Części odkształcenia służą rachunkowi; nie są dwoma kolejnymi etapami rzeczywistej próby. Zmiany długości powiększono. Powiększ rysunek.

Powiązana teoria

Ogrzany pręt w uchwytach: odkształcenie cieplne i naprężenie

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.