v2.0.9794.34739
Fizyka dla każdego
Skończony łańcuch oscylatorów: zamocowania, selekcja modów i translacja · 1 min czytania

Pchnij drugi z pięciu wózków: który mod pozostanie niewzbudzony?

Opublikowano: 25.10.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Pięć mas po m = 0,10 kg tworzy łańcuch między nieruchomymi ścianami; sześć sprężyn ma K = 10 N/m. Wszystkie wychylenia początkowe są zerowe. Tylko drugiej masie nadaj prędkość V = +0,12 m/s. Wyznacz pięć prędkości normalnych q̇r(0), wskaż niewzbudzone mody i oblicz energię każdego modu. Zapisz qr(t) oraz sumę dającą xj(t). Jak zmieniłyby się udziały energii, gdyby zamiast pchnięcia odchylić tylko tę masę i puścić układ bez prędkości?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Wskazówka

Potrzebujesz tylko drugiej składowej każdego unormowanego kształtu: e₂⁽ʳ⁾ = √(1/3) sin(rπ/3). Znak tej składowej wpływa na fazę ruchu, ale jej kwadrat na energię. Dla początkowego odkształcenia uwzględnij dodatkowo ωr².

Rozwiązanie

1. Pięć kształtów widzianych z drugiego wózka

Dla r = 1, 2, 3, 4, 5 wartości e₂⁽ʳ⁾ wynoszą kolejno (1/2; 1/2; 0; −1/2; −1/2). Stąd prędkości normalne to (0,060; 0,060; 0; −0,060; −0,060) m/s. Mod r = 3 ma węzeł na drugiej masie i nie zostaje wzbudzony. Nie oznacza to nieruchomego drugiego wózka: właśnie ten wózek otrzymał niezerową prędkość, odtwarzaną przez cztery pozostałe mody.

Pchnięcie drugiej z pięciu mas: ilorazy prędkości normalnych przez V wynoszą kolejno jedna druga, jedna druga, zero, minus jedna druga i minus jedna druga. Każdy z czterech wzbudzonych modów ma jedną czwartą energii początkowej.
Górny schemat wskazuje miejsce pchnięcia. Dolny wykres pokazuje podpisane współczynniki rozkładu, a nie prędkości pięciu rzeczywistych wózków. Powiększ rysunek.

2. Energia pchnięcia

Cała energia początkowa wynosi mV²/2 = 0,10·0,12²/2 = 0,00072 J = 0,72 mJ. Każdy niezerowy współczynnik ma kwadrat 1/4, zatem E₁ = E₂ = E₄ = E₅ = 0,18 mJ, a E₃ = 0. Ujemna prędkość normalna nie oznacza ujemnej energii.

3. Ruch po pchnięciu

Częstości wynoszą ωr = 20 sin(rπ/12) rad/s, czyli kolejno około 5,176; 10,000; 14,142; 17,321; 19,319 rad/s. Dla każdego r:

q_r(t)=\frac{e_2^{(r)}V}{\omega_r}\sin(\omega_rt),\qquad x_j(t)=V\sum_{r=1}^{5}\frac{e_j^{(r)}e_2^{(r)}}{\omega_r}\sin(\omega_rt).

Człon r = 3 jest zerowy. W chwili startu wszystkie sinusy znikają. Pochodna daje vj(0) = V Σej(r)e₂(r), czyli V dla j = 2 oraz zero dla pozostałych j, dzięki ortonormalności kształtów.

4. Odchylenie daje inny podział energii

Dla początkowego odchylenia A drugiej masy energia całkowita to KA², ponieważ odkształcone są dwie sąsiednie sprężyny. Er/E = [mωr²/(2K)]·[e₂(r)]². Otrzymujemy:

\frac{(E_1,E_2,E_3,E_4,E_5)}{E}=\left(\frac{2-\sqrt3}{8},\frac18,0,\frac38,\frac{2+\sqrt3}{8}\right).

To około (3,35%; 12,50%; 0%; 37,50%; 46,65%). Suma wynosi 100%. W obu przygotowaniach mod trzeci pozostaje niewzbudzony; równe udziały pozostałych modów były szczególną własnością pchnięcia, nie samego miejsca pobudzenia.

Powiązana teoria

Łańcuch między ścianami: dozwolone mody i wybór miejsca pobudzenia

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.