v2.0.9803.5862
Fizyka dla każdego
Astronomia: wnioskowanie z obserwacji · 1 min czytania

Duże przesunięcie i relatywistyczny wzór radialny

Opublikowano: 13.10.2026 · Ostatnio zmieniany: 25.10.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Dla źródła poruszającego się wyłącznie radialnie w płaskiej czasoprzestrzeni zmierzono z=0,25. Użyj β=((1+z)²−1)/((1+z)²+1). Wyznacz v/c i porównaj z liniowym v/c≈z. Nie rozpatruj ekspansji kosmologicznej.

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Wskazówka

Oblicz najpierw (1,25)². W liczniku i mianowniku występują różne działania z jednością.

Rozwiązanie

Używamy zadanego modelu relatywistycznego

Przy z = 0,25 nie zakładamy automatycznie β = z. Obliczamy najpierw (1 + z)², a potem iloraz jego różnicy i sumy z jedynką. Wynik jest bezwymiarowy.

Otrzymujemy \beta=(1{,}5625-1)/(1{,}5625+1)=9/41\approx0{,}2195. Wzór liniowy dałby 0,25, czyli większą wartość. Źródło się oddala, lecz przy takim przesunięciu zaniedbanie poprawek relatywistycznych nie jest uzasadnione dla dokładnego rachunku.

Porównanie ma sens w tym samym modelu

9/41 jest mniejsze od jedności, zgodnie z ograniczeniem szybkości masywnego źródła. Liniowy wynik przewyższa relatywistyczny o około 14% jego wartości. Nie jest to rachunek prędkości ekspansji odległej galaktyki.

Dokładne ułamki pokazują wielkość poprawki

Dla z = 1/4 mamy 1 + z = 5/4, więc kwadrat wynosi 25/16. Stąd:

\beta=\frac{25/16-1}{25/16+1}=\frac{9/16}{41/16}=\frac9{41}=0{,}219512\ldots

Różnica między liniowym 1/4 a 9/41 to 5/164 ≈ 0,03049. Jest to różnica wyrażona jako część c. Względem poprawnego wyniku błąd liniowego przybliżenia wynosi (5/164)/(9/41) = 5/36 ≈ 13,9%. Względem samego przybliżenia procent byłby inny, dlatego podajemy mianownik porównania.

Obie krzywe stosują ten sam model czysto radialnego ruchu w płaskiej czasoprzestrzeni. Nie jest to wykres kosmologicznej ekspansji.
Obie krzywe stosują ten sam model czysto radialnego ruchu w płaskiej czasoprzestrzeni. Nie jest to wykres kosmologicznej ekspansji.

Sprawdźmy powrót do obserwacji: (1 + β)/(1 − β) = (50/41)/(32/41) = 25/16. Pierwiastek daje 5/4, a po odjęciu jedności znów z = 1/4. Nie trzeba przyjmować liczbowej wartości c, bo pytanie dotyczy v/c. Przy z = 0 obie metody dają zero; zgodność w tym punkcie nie oznacza zgodności w całym zakresie.

Powiązana teoria

Prędkość radialna z widma — ruch ku nam i od nas

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Najpierw spróbuj samodzielnie. Zapisz dane, wybierz prawa fizyczne i sprawdź jednostki. Przejdź do zadań ze sprawdzaniem odpowiedzi »

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Zadania Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.