Dlaczego Słońce ogrzewa kulę inaczej niż płaski panel?
Przy Ziemi strumień promieniowania słonecznego wynosi około 1360 W/m², a globalna średnia padającego promieniowania jest cztery razy mniejsza. To nie poprawka od atmosfery, tylko konsekwencja geometrii. Zobaczmy, ile energii planeta naprawdę pochłania.
W tym materiale
Przy Ziemi strumień promieniowania słonecznego wynosi około 1360 W/m², a globalna średnia padającego promieniowania jest cztery razy mniejsza. To nie poprawka od atmosfery, tylko konsekwencja geometrii. Zobaczmy, ile energii planeta naprawdę pochłania.
Potrzebne wiadomości: Pole koła i powierzchnia kuli, moc, natężenie promieniowania oraz procenty.
Co znaczy 1360 W/m²?
Wielkość S₀ ≈ 1360 W/m² to strumień energii przypadający na jednostkę powierzchni ustawionej prostopadle do promieni słonecznych w pobliżu orbity Ziemi. Nie jest to średnia dla każdego metra kwadratowego globu. Ziemia o promieniu R przechwytuje wiązkę na rzucie kołowym πR², a otrzymaną moc rozdzielamy w globalnej średniej po powierzchni kuli 4πR². Stąd:
P_{\text{Słońce}}=S_0\pi R^2,\qquad \overline{F}_{\mathrm{we}}=\frac{P_{\text{Słońce}}}{4\pi R^2}=\frac{S_0}{4}.
Iloraz 1/4 wynika z porównania pól, nie z podziału dnia na cztery równe pory ani z faktu, że „połowa planety jest w nocy”. Dla średniej globalnej w długim czasie, pomijając zmienność odległości od Słońca, otrzymujemy około 340 W/m².
Albedo: odbite światło nie ogrzewa układu
Albedo planetarne α to część promieniowania słonecznego wracająca do kosmosu. Jest bezwymiarowe i mieści się od 0 do 1. W tym prostym bilansie:
F_{\mathrm{odb}}=\alpha\frac{S_0}{4},\qquad F_{\text{pochł}}=(1-\alpha)\frac{S_0}{4}.
Przy α = 0,30 otrzymujemy 102 W/m² odbite i 238 W/m² pochłonięte. NASA podaje wartości bliskie tym liczbom, ale rzeczywiste strumienie mierzy się z niepewnością, zmieniają się również w czasie. Albedo dotyczy całego układu Ziemia–atmosfera: część promieni odbijają chmury i aerozole, nie tylko podłoże.
Co oznacza bilans na górnej granicy atmosfery?
Jeśli w długiej średniej planeta nie gromadzi energii, pochłonięty strumień słoneczny jest równoważony wypromieniowanym do kosmosu promieniowaniem cieplnym. To bilans na górnej granicy atmosfery. Nie wolno utożsamiać go z bilansem samej powierzchni gruntu: powierzchnia i atmosfera wymieniają ciepło przez promieniowanie, parowanie i konwekcję.
Sprawdzian modelu
Większe albedo, przy niezmienionym S₀, oznacza mniejszy dopływ energii. Wartość α = 1 daje zero pochłaniania promieniowania słonecznego, a α = 0 — pełne pochłanianie. Model nie określa, czy zmiana albedo sama jest przyczyną, czy skutkiem zmian zachmurzenia i temperatury; to wymaga osobnego badania.
Zadania do tego tematu
- Średni strumień na planecie: skąd czwórka w mianowniku?
- Albedo 30%: rozdziel moc odbitą i pochłoniętą
- Jak zmieni się pochłanianie, gdy wzrośnie albedo?
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto