v2.0.9817.33678
Fizyka dla każdego
Bilans radiacyjny planety: odbicie, emisja i czas odpowiedzi · 1 min czytania

Dlaczego Słońce ogrzewa kulę inaczej niż płaski panel?

Przy Ziemi strumień promieniowania słonecznego wynosi około 1360 W/m², a globalna średnia padającego promieniowania jest cztery razy mniejsza. To nie poprawka od atmosfery, tylko konsekwencja geometrii. Zobaczmy, ile energii planeta naprawdę pochłania.

Opublikowano: 17.11.2026
Wyślij link e-mailem Własna poczta Komentarze: 0

Oceń ten artykuł: od 1 do 5 gwiazdek
(0 głosów) . Jeszcze nie oddano głosów.

Kliknij gwiazdkę, aby od razu oddać ocenę. Klawiaturą wybierz gwiazdkę klawiszem Tab i naciśnij Enter lub spację. Jeden głos na materiał z danej przeglądarki.

Przy Ziemi strumień promieniowania słonecznego wynosi około 1360 W/m², a globalna średnia padającego promieniowania jest cztery razy mniejsza. To nie poprawka od atmosfery, tylko konsekwencja geometrii. Zobaczmy, ile energii planeta naprawdę pochłania.

Potrzebne wiadomości: Pole koła i powierzchnia kuli, moc, natężenie promieniowania oraz procenty.

Co znaczy 1360 W/m²?

Wielkość S₀ ≈ 1360 W/m² to strumień energii przypadający na jednostkę powierzchni ustawionej prostopadle do promieni słonecznych w pobliżu orbity Ziemi. Nie jest to średnia dla każdego metra kwadratowego globu. Ziemia o promieniu R przechwytuje wiązkę na rzucie kołowym πR², a otrzymaną moc rozdzielamy w globalnej średniej po powierzchni kuli 4πR². Stąd:

P_{\text{Słońce}}=S_0\pi R^2,\qquad \overline{F}_{\mathrm{we}}=\frac{P_{\text{Słońce}}}{4\pi R^2}=\frac{S_0}{4}.

Iloraz 1/4 wynika z porównania pól, nie z podziału dnia na cztery równe pory ani z faktu, że „połowa planety jest w nocy”. Dla średniej globalnej w długim czasie, pomijając zmienność odległości od Słońca, otrzymujemy około 340 W/m².

Diagram energii: promieniowanie słoneczne 340 watów na metr kwadratowy, odbite 102 i pochłonięte 238; po lewej dysk przechwytujący energię, po prawej kula oddająca średni strumień.
Przekrój przechwytujący energię ma pole πR², a powierzchnia planety 4πR². Liczby dotyczą umownego albedo 0,30, nie dokładnego chwilowego pomiaru. Powiększ rysunek.

Albedo: odbite światło nie ogrzewa układu

Albedo planetarne α to część promieniowania słonecznego wracająca do kosmosu. Jest bezwymiarowe i mieści się od 0 do 1. W tym prostym bilansie:

F_{\mathrm{odb}}=\alpha\frac{S_0}{4},\qquad F_{\text{pochł}}=(1-\alpha)\frac{S_0}{4}.

Przy α = 0,30 otrzymujemy 102 W/m² odbite i 238 W/m² pochłonięte. NASA podaje wartości bliskie tym liczbom, ale rzeczywiste strumienie mierzy się z niepewnością, zmieniają się również w czasie. Albedo dotyczy całego układu Ziemia–atmosfera: część promieni odbijają chmury i aerozole, nie tylko podłoże.

Co oznacza bilans na górnej granicy atmosfery?

Jeśli w długiej średniej planeta nie gromadzi energii, pochłonięty strumień słoneczny jest równoważony wypromieniowanym do kosmosu promieniowaniem cieplnym. To bilans na górnej granicy atmosfery. Nie wolno utożsamiać go z bilansem samej powierzchni gruntu: powierzchnia i atmosfera wymieniają ciepło przez promieniowanie, parowanie i konwekcję.

Sprawdzian modelu

Większe albedo, przy niezmienionym S₀, oznacza mniejszy dopływ energii. Wartość α = 1 daje zero pochłaniania promieniowania słonecznego, a α = 0 — pełne pochłanianie. Model nie określa, czy zmiana albedo sama jest przyczyną, czy skutkiem zmian zachmurzenia i temperatury; to wymaga osobnego badania.

Zadania do tego tematu

Dalsza lektura

Materiał referencyjny

Ostatnie materiały autora

Wszystkie materiały autora »

Komentarze (0)

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.

Dodaj komentarz

Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto

Emotikony

Zaznacz tekst i wybierz formatowanie lub użyj Ctrl/Cmd+B, I, U w polu komentarza. Znaczniki HTML nie są wykonywane.

Wybór wszystkich komentarzy obejmuje odpowiedzi. Powiadomienia wymagają potwierdzenia adresu; zrezygnujesz z nich przez link w wiadomości.

← Wróć do działu: Teoria Do góry ↑
Nie znalazłeś szukanego materiału? Napisz do nas — pomóż nam rozwijać Fizykę dla każdego.