Bezwładność cieplna planety: dlaczego równowaga nie następuje od razu?
Jeśli planeta przez chwilę pochłania więcej energii, niż wypromieniowuje, jej temperatura nie skacze natychmiast do nowej wartości. Energia gromadzi się w materii. Uproszczony model cieplny pozwala obliczyć czas reakcji i pokazać, dlaczego oceany spowalniają zmiany.
W tym materiale
Jeśli planeta przez chwilę pochłania więcej energii, niż wypromieniowuje, jej temperatura nie skacze natychmiast do nowej wartości. Energia gromadzi się w materii. Uproszczony model cieplny pozwala obliczyć czas reakcji i pokazać, dlaczego oceany spowalniają zmiany.
Potrzebne wiadomości: Pojemność cieplna i energia, pochodna funkcji, wykładniczy zanik, strumień mocy w W/m².
Temperatura jest stanem magazynu energii
Rozważmy jednowarstwowy model temperatury efektywnej, a nie wielowarstwowy model rzeczywistej temperatury powietrza nad Ziemią. Niech C oznacza efektywną pojemność cieplną na jednostkę powierzchni [J/(m² K)], T temperaturę modelowego emitera, F strumień pochłonięty [W/m²]. Z zasady zachowania energii C\frac{dT}{dt}=F-\sigma T^4. Prawa strona jest dodatnia przy przewadze dopływu energii. Wtedy T rośnie, lecz jej szybkość zależy od C. Lewa strona ma jednostkę J/(m² K) razy K/s = W/m².
Małe zaburzenie i przywracające promieniowanie
W pobliżu stanu równowagi T₀, gdy F₀=σT₀⁴, zmiana emisji wynosi w pierwszym przybliżeniu \Delta F_{\rm out}\approx\lambda\,\Delta T,\qquad\lambda=4\sigma T_0^3. Jednostką λ jest W/(m² K), a większa T powoduje silniejsze chłodzenie promieniowaniem. Dla T₀≈254,53 K mamy λ≈3,74 W/(m² K). To sprzężenie zwrotne Plancka w tym prostym modelu czarnego ciała, bez dodatkowych sprzężeń klimatu.
Gdy wymuszenie skokowo wzrośnie o stałe ΔF i pozostanie tam, liniowe równanie brzmi C\frac{d\Delta T}{dt}=\Delta F-\lambda\Delta T. Jego rozwiązaniem dla ΔT(0)=0 jest \Delta T(t)=\frac{\Delta F}{\lambda}\left(1-e^{-t/\tau}\right),\qquad\tau=\frac C\lambda. Po jednej τ układ osiąga około 63,2% swojej modelowej zmiany równowagowej, a po dwóch około 86,5%. Te procenty nie zależą od wielkości wymuszenia w zakresie liniowym.
Dlaczego nie można nazwać τ „czasem reakcji klimatu Ziemi”?
Przy ilustracyjnym C=10⁷ J/(m² K) otrzymujemy τ≈2,67·10⁶ s≈30,9 dnia. To własność przyjętej pojemności i temperatury modelu. Prawdziwy klimat ma wiele magazynów energii, szczególnie ocean o bardzo dużej pojemności i wieloletnim mieszaniu, oraz sprzężenia związane z parą wodną, chmurami, lodem i wymianą ciepła. Nie jest opisywany jedną stałą czasową 31 dni.
Jednostka W/m² to tempo, nie zapas energii
Jednostka W/m² opisuje strumień mocy. Dopiero po pomnożeniu przez czas otrzymujemy energię na powierzchnię w J/m². Przykładowe dodatkowe 2 W/m² utrzymujące się przez dobę dają 2·86400=172800 J/m², zanim uwzględnimy wzmożoną emisję. Przy C=10⁷ J/(m² K) odpowiadałoby to początkowo wzrostowi około 0,0173 K. W dłuższym czasie trzeba równolegle liczyć zwiększone promieniowanie wychodzące; liniowe sumowanie bez końca byłoby błędne.
Czy ΔF/λ daje realną czułość klimatyczną Ziemi?
Nie. To czułość modelu czarnego ciała z określoną pojemnością cieplną i bez dodatkowych sprzężeń. Rzeczywista długofalowa odpowiedź powierzchni zależy też od atmosfery, oceanu i szeregu procesów sprzężenia.
Zadania do tego tematu
- Stała czasowa jednego magazynu ciepła
- Dodatkowe 3,4 W/m² i wolne dochodzenie do równowagi
- Wat na metr kwadratowy nie jest dżulem na metr kwadratowy
Komentarze (0)
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy. Rozpocznij rozmowę o tym materiale.
RSS komentarzy · Powiadomienia e-mail
Dodaj komentarz
Możesz komentować jako gość lub zalogować się, aby użyć danych konta. Utwórz konto